Về lại Sài Gòn, Huỳnh Tấn Phát làm việc cho Văn phòng kiến trúc sư Chauchaon của người Pháp gần 2 năm để tích luỹ kinh nghiệm. Năm 1940, Huỳnh Tấn Phát mở văn phòng Kiến trúc sư đầu tiên của người Việt Nam ở địa chỉ 70 đường Mayer (bây giờ là đường Võ Thị Sáu, quận 3, TPHCM). Không chỉ cạnh tranh với những văn phòng kiến trúc sư của người Pháp một cách sòng phẳng về giá cả và chất lượng công trình, Huỳnh Tấn Phát còn đánh bại những kiến trúc sư người Pháp kiêu hãnh để giành giải nhất cuộc thi thiết kế Hội chợ triển lãm Đông Dương trong khuôn viên Tao Đàn.
Với nghề kiến trúc sư, Huỳnh Tấn Phát có thể thụ hưởng cuộc sống giàu sang phú quý, nhưng ông không cam chịu tình cảnh đất nước bị đô hộ. Huỳnh Tấn Phát nung nấu kế hoạch đánh thức tinh thần ái quốc của giới trẻ, nhất là lực lượng có trình độ học vấn ở đô thị.
Huỳnh Tấn Phát là một kiến trúc sư nổi tiếng, thiết kế các biệt thự cổ kính tuyệt đẹp tại Sài Gòn trước năm 1943. Những kiến trúc phẩm của ông vẫn giữ được vẻ đẹp đặc trưng, phù hợp với khí hậu nóng ẩm của miền Nam Việt Nam. Nhiều biệt thự này vẫn tồn tại đến ngày nay, bao gồm Biệt thự số 6 Nguyễn Huy Lượng, Biệt thự số 7 Lê Duẩn, Biệt thự số 151 Nguyễn Đình Chiểu...
Trước Cách mạng tháng 8/1945, Huỳnh Tấn Phát đã đảm nhận vai trò chủ nhiệm của báo Thanh niên và tham gia hoạt động trong phong trào Thanh niên Tiền Phong. Ông đã truyền bá quốc ngữ và giúp đỡ những người đang gặp nạn đói ở Nam Bộ.
Chủ trương của tuần báo Thanh Niên rất rõ ràng, kêu gọi người Việt đoàn kết chống lại tư tưởng địa phương hại đời, khuyến khích thanh niên chung tay gánh vác trách nhiệm giải phóng dân tộc, nhắc nhở về những trang sử hào hùng chống lại ngoại xâm và khuyến khích sáng tạo nghệ thuật phục vụ cộng đồng. Với uy tín và lòng nhiệt tình của Huỳnh Tấn Phát, nhiều tác giả danh tiếng trong thời đó đã đóng góp cho tuần báo Thanh Niên. Mỗi số báo đều có sự xuất hiện của các tên tuổi văn học như Xuân Diệu, Mạnh Phú Tứ, Huy Cận, Chế Lan Viên, Vũ Đình Liên, Nguyên Hồng...
Các nhà báo tài ba như Khuông Việt, Dương Tử Giang, Nguyễn Hải Trừng, Nghiêm Xuân Việt, Bình Nguyên Lộc... đã được tạp chí Thanh Niên của Huỳnh Tấn Phát mời cộng tác. Tạp chí này đã xuất bản những tác phẩm chống lại chính quyền thực dân một cách trực tiếp, bao gồm ca khúc "Lên đàng" của Lưu Hữu Phước và vở kịch "Hội nghị Diên Hồng" của Mai Văn Bộ - Huỳnh Văn Tiểng.
Tạp chí Thanh Niên của Huỳnh Tấn Phát đã phát hành được 40 số trước khi bị chính quyền Pháp ra lệnh đóng cửa. Số cuối cùng được xuất bản vào ngày 30-9-1944 với lời tạm biệt đầy quyết liệt, khiến những kẻ cầm quyền lúc đó điên tiết và ập vào tòa soạn để tịch thu phương tiện làm báo và truy bắt hai nhân vật thân cận với Huỳnh Tấn Phát là Lưu Hữu Phước và Huỳnh Văn Tiểng. Họ cũng chiếm giữ tòa soạn với hy vọng bắt được chủ nhiệm báo kiêm kiến trúc sư này. May mắn thay, Huỳnh Tấn Phát đã nhận ra tình hình và thoát khỏi cú đánh lừa nguy hiểm đó.
Huỳnh Tấn Phát sau khi Cách mạng tháng Tám nổ ra, đã thiết kế và chỉ đạo xây dựng công trình Kỳ đài cao 15m, ghi tên 11 vị trong Lâm ủy Nam Bộ tại ngã tư Nguyễn Huệ - Lê Lợi chỉ trong đêm 24 tháng 8 năm 1945. Năm 1946, ông được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa I Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và được bổ sung vào Ban Thường trực Quốc hội với tư cách ủy viên dự khuyết. Trong khi chiến tranh Đông Dương bùng nổ, ông tiếp tục hoạt động bí mật tại Sài Gòn nhưng bị Pháp bắt giữ tại Khám lớn Sài Gòn. Sau đó, ông tham gia chiến khu và trở thành Ủy viên của Ủy ban Kháng chiến Hành chính Nam Bộ, Giám đốc Sở Thông tin Nam Bộ và trực tiếp phụ trách Đài phát thanh Tiếng nói Sài Gòn-Chợ Lớn tự do.
Với những đóng góp to lớn của mình trong lĩnh vực kiến trúc, Huỳnh Tấn Phát đã được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh vào năm 1996. Nhiều công trình kiến trúc mà ông thiết kế vẫn được coi là có giá trị thẩm mỹ, như Sân bay Nội Bài, Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội, Cung Thiếu nhi Hà Nội, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Nhà hát Hoà Bình - TP.HCM... Đặc biệt, những ngôi biệt thự rất đẹp ở Sài Gòn cũng được ông thiết kế khi ông mở văn phòng kiến trúc sư ở Sài Gòn đầu thập niên 40 của thế kỷ trước, đến ngày nay vẫn tồn tại và khiến nhiều người trầm trồ chiêm ngưỡng. Tuy nhiên, trong suốt cuộc đời, Huỳnh Tấn Phát không xây dựng căn nhà nào cho chính mình và gia đình. Với 76 năm sống trên đời, ông đã cống hiến trọn vẹn và trong sáng cho Tổ quốc.
0 Nhận xét