Ngay từ thời sinh viên, Tạ Tỵ đã nổi tiếng và được biết đến rộng rãi. Năm 1941, ông giành giải thưởng về hội hoạ và được mời đến thăm kinh đô Huế. Sau đó, năm 1943, Tạ Tỵ tốt nghiệp từ trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương và bức tranh "Mùa Hè" của ông đã giành giải tại Salon Unique.
Khi chiến tranh Việt Nam-Pháp bùng nổ vào năm 1946, Tạ Tỵ cùng nhiều họa sĩ Việt Nam khác tham gia vào mặt trận Việt Minh chống Pháp. Ông là người thầy dạy mỹ thuật đầu tiên trong Liên khu 3 và đã vẽ tác phẩm "Nhớ Hà Nội" vào năm 1947 với kích thước 20 x 25 cm.
Sau đó, vào tháng 5 năm 1950, Tạ Tỵ đã rời khỏi vùng kháng chiến để trở về Hà Nội. Ông đã viết cho một người bạn rằng "Cách suy nghĩ của tôi không hợp với kháng chiến sau mấy năm chung sống với họ".
Từ đầu thập niên 1950, Tạ Tỵ đã thể hiện tài năng vẽ chân dung hí họa và cũng sáng tác trên nhiều lĩnh vực khác như truyện, thơ, kịch bản và bút ký.
Năm 1951, ông triển lãm 60 bức tranh tại Hà Nội.
Năm 1953, Tạ Tỵ bị động viên vào quân đội của Bảo Đại (Bảo Chính đoàn), phải vào Nam học trường Võ bị Thủ Đức. Sau 6 tháng lăn lê bò toài, ông được chuyển về làm báo ở Bộ Tổng tham mưu của tướng Nguyễn Văn Hinh. Về đây ông lại gặp những bạn bè cũ ở Hà Nội như Lãng Nhân, Vũ Bằng, Thượng Sỹ, Vi Huyền Đắc, Lê Văn Siêu… và cùng họ tham gia đời sống văn nghệ thành thị miền Nam.
Sau năm 1954, Tạ Tỵ di cư xuống Nam và định cư tại Sài Gòn. Ông tham gia quân đội Việt Nam Cộng Hòa và đạt cấp bậc cao nhất là trung tá trong Tổng cục Chiến tranh Chính trị.
Khi rảnh rỗi, ông dành thời gian cho hội họa và đặc biệt là tranh trừu tượng. Năm 1956, ông hoàn thành 57 tác phẩm tranh trừu tượng để triển lãm tại Sài Gòn với tên gọi "Dâng". Trong catalogue của Triển lãm, ông viết: "Hội họa cũng yêu cầu quyền Sáng Tạo, và Thiên Nhiên là vị chúa tể của Màu Sắc gần như mất hết uy quyền vì sự Tìm Tòi và Cố Gắng của Nghệ Sĩ đi sâu vào Sự Vật để tìm hiểu cái Vĩnh Viễn của một đường cong, của một ánh mắt. Chỉ khi đó, cái Thực của Cảm mới phát triển và Tồn Tại". Năm 1961, ông tổ chức triển lãm thứ hai tại cùng địa điểm với 60 bức tranh lập thể và trừu tượng.
Thành công của Triển lãm lần này trước hết giới thiệu cho công chúng miền Nam tranh lập thể. Hóa ra ở Sài Gòn, cũng như ở Hà Nội 5 năm trước đây, người xem đến chật kín. Và, riêng với Tạ Tỵ, ông đã đẩy tranh lập thể của mình lên đến đỉnh cao với những họa phẩm như Chiếc khăn quàng, No gió, Nhạc chờ, Trăng khua, Lưới biển… Đồng thời, ông cũng nhận thấy những gò bó của hình thể, dù lập thể đã rất tự do để bắt đầu chuyển qua giai đoạn Trừu tượng với sự tự do tuyệt đối của nghệ thuật phi hình thể.
Tạ Tỵ là một họa sĩ như vậy và công chúng thành thị miền Nam bấy giờ, nhất là giới văn nghệ sĩ, là người xem như vậy. Vì thế, mà đến cuối 1961, khi phòng triển lãm lần thứ ba của Tạ Tỵ mở cửa thì từ ngày đầu đến ngày cuối, không lúc nào vắng người, và số người xem càng ngày càng đông. Điều này khiến Tạ Tỵ vững tin vào đường đi của mình và tương lai của hội họa Việt Nam.
Triển lãm này chia thành hai phần chính: tranh Trừu tượng chiếm hai phần ba và tranh Lập thể chiếm phần còn lại. Tạ Tỵ dự tính sẽ tổ chức một triển lãm hoàn toàn về tranh Trừu tượng vào năm 1966, tuy nhiên, sau đó ông đã thay đổi suy nghĩ và quyết định tập trung vào viết văn vì ông cho rằng ngôn ngữ có thể tạo ra sự giao tiếp tốt hơn so với màu sắc. Vì vậy, triển lãm đã bị hoãn lại cho đến năm 1975. Tuy nhiên, ý định này cuối cùng đã không được thực hiện do Tạ Tỵ phải tập trung vào việc học tập cải tạo và sau đó chuyển đến sinh sống tại Hoa Kỳ. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục sáng tác trong thời gian sống ở nước ngoài. Sau khi vợ của ông qua đời tại Hoa Kỳ vào năm 2003, ông đã quyết định trở về Việt Nam để sống cuối đời tại quê hương.
Ông là họa sĩ Tiên phong duy nhất trong làng mỹ thuật Việt Nam. Tạ Tỵ làm tôi nhớ đến Hàn Mặc Tử, nhà thơ cũng đi một mạch từ Cổ điển đến Lãng mạn, Tượng trưng rồi Siêu thực. Có điều, so với Hàn Mặc Tử, sự chuyển đổi hệ hình ở Tạ Tỵ dễ nhận biết hơn, ấn tượng hơn vì ngôn ngữ của hội họa là ngôn ngữ trực tiếp đánh mạnh vào tâm thức con người.
Tại nhà riêng số 18/8 đường Phan Văn Trị, Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh, vào lúc 10 giờ sáng ngày 24 tháng 8 năm 2004 (tức ngày 9 tháng 7 năm Giáp Thân), Tạ Tỵ đã qua đời sau một cơn bệnh dài ngày do tuổi già, ông đã trải qua 83 năm cuộc đời.
Tác phẩm tiêu biểu:
Đàn bà(1951)
Nhạc da đen(1960)
Biên giới không gian(1959)
Men rượu(1951)
Cửa ô(1951)
Đêm hoa đăng(1946)
0 Nhận xét