Tô Dự, một danh họa, nguyên là Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam tại Cần Thơ và từng giữ các chức vụ lãnh đạo các tổ chức văn học nghệ thuật của thành phố. Ông đã nhận được nhiều giải thưởng nghệ thuật danh giá vào các năm 1985, 1987, 1990 và 2000, trong đó có Huân chương Văn học Nghệ thuật Việt Nam và Huy chương Văn học Nghệ thuật Việt Nam. Nhiều tác phẩm từ danh mục đa dạng của anh hiện đang được trưng bày tại các cơ quan nhà nước, bảo tàng ở Cần Thơ và trong các bộ sưu tập tư nhân của những người yêu nghệ thuật trong nước và quốc tế ở các
nước như Hoa Kỳ, Anh, Úc và Pháp.
Vào một buổi sáng đẹp trời đầu xuân năm đất nước độc lập, khi không khí sôi nổi, vui tươi, và trong thời gian ông sinh hoạt tại Hội Văn học Nghệ thuật Giải phóng Việt Nam tại Cần Thơ (trụ sở đặt tại nhà danh nhân Kim Chưởng, nay ở ngã tư đường Phan Đình Phùng và Nam Kỳ Khởi Nghĩa), tôi được chủ tịch hội là nhà thơ Hoài Nam Tử giới thiệu với Tô Dự. Tô Dự là một người đàn ông trung niên, người mảnh khảnh và gọn gàng, mặc chiếc áo sơ mi cũ bên ngoài quần nhưng trên gương mặt mảnh khảnh và rám nắng luôn nở nụ cười thân thiện khiến anh trở nên dễ gần, dễ bắt chuyện. Ông là một họa sĩ tài năng và là một giáo viên dạy mỹ thuật, quê gốc ở Cần Thơ, mới từ vùng U Minh kháng chiến chuyển lên.
Họa sĩ vẽ tranh về phong cảnh, đặc biệt là phong cảnh quê hương, với tấm lòng yêu đất nước. Các bức tranh chủ yếu bao gồm cảnh phong cảnh như Quê tôi Cái Chanh, Cầu dừa Cái Muồng, Cầu Rạch Ngỗng, Cảng Cần Thơ mới giải phóng, Chợ nổi Cái Răng, Ngả Sáu Đông Phước, Sở Thượng - mùa nước nổi và Chợ sớm trên sông 50 x 60 cm-1997. Ngoài ra, ông cũng vẽ cảnh sinh hoạt thường nhật như Chợ sớm trên sông, Đến với bạn, Nông trường sông Hậu (100 x 100 cm - Sơn dầu 1999), Tranh hoành tráng ở Long Mỹ, Xây bắp ở Tây Ninh, Giặt quần áo thương binh, Tráng phim trong rừng, Ông Thầy Đông y, cũng như cảnh sinh hoạt gia đình như Bà tôi, Mẹ đâu rồi! (20 x 40 cm - màu nước, 1963). Ông cũng có các bức tranh về thiếu nhi như Đến với các em (lụa 50 x 80 cm), về lịch sử và nhân vật như Cụ Nguyễn Ái Quốc đến biên giới (40 x 60 cm- bột màu), Bác Tôn ở Ba Son 1928, Chiến thắng Tầm Vu 1948 - 100 x 120 cm, Đến với bạn (140 x 140 cm - sơn dầu), và trong chiến đấu như Cuộc đấu tranh chính trị tại Cần Thơ 1971, Phụ nữ Khmer chống bắt lính ở Sóc Trăng, Giành chính quyền năm 1945 tại Cần Thơ, Đánh kềm chân địch năm 1954, Hai chiến sĩ Cộng sản ra trường bắn, Đơn vị phụ nữ pháo binh, Thanh niên xung phong tải đạn, dọc đường Trường Sơn như Thanh niên xung phong sửa đường Trường Sơn, Ở rừng Trường Sơn, Phòng mổ dã chiến, và khi du học như Chiến sĩ Hồng quân (Liên Xô), Hè Leningrat, Mùa đông Ucraina. Ông cũng hay vẽ tĩnh vật cùng học trò với đề tài cây trái tươi ngon của đất Nam Bộ quê hương nghệ sĩ như T
Họa sĩ Tô Dự có khối tác phẩm đáng kể nhờ sự nắm vững kỹ thuật và phong cách tác nghiệp hợp lý. Trước khi vẽ, ông luôn chuẩn bị kỹ nền tranh và phác thảo với sự kỹ lưỡng và kiên trì. Ông cũng nghiêm túc trong việc xử lý các định luật mang tính giáo khoa của hội họa cổ điển, bao gồm đường chân trời, điểm nhìn, tỷ lệ vàng và xử lý dominante thích hợp.
Tô Dự sáng tác tranh đủ loại, nhưng có những đặc điểm nghệ thuật đặc trưng như đường nét tinh tế, cách hòa sắc, chuyển màu và lối sử dụng ánh sáng hợp lý. Tranh phong cảnh của ông đặc biệt khiến người xem có cảm nhận là không thiếu bản sắc riêng dù có nét gần gũi với các họa sĩ thế giới như Cézanne, Lêvitan và Bùi Xuân Phái theo khuynh hướng ấn tượng hoặc hậu ấn tượng. Các bức họa mang tính hoành tráng như 'Cảng Cần Thơ mới giải phóng' lại khiến ta liên tưởng đến danh họa Nguyễn Gia Trí trong tác phẩm 'Vườn xuân Nam-Trung-Bắc'.
Các bức họa chân dung của Tô Dự như 'Chiến sĩ Hồng Quân Liên Xô' và 'Hai chiến sĩ ra trường bắn' sử dụng gam màu nóng và đường nét dứt khoát, mạnh mẽ để tập trung vào sắc mặt nhân vật và tư thế đứng độc đáo. Điều này lột tả diệu kỳ sự quả cảm và khí phách anh hùng của người chiến sĩ cách mạng. Ta có thể liên tưởng đến hình ảnh anh giải phóng quân trong bài thơ nổi tiếng của Lê Anh Xuân 'Dáng dứng Việt Nam' - một hình ảnh đứng tạc vào thế kỷ vô cùng độc đáo và anh hùng của dân tộc Việt Nam.
Tổng thể, nhiều người trong giới nghệ thuật cho rằng họa sĩ Tô Dự là một trong những người nổi tiếng nhất của mỹ thuật Tây Đô trong hơn 40 năm qua. Tuy nhiên, việc đánh giá một tác phẩm nghệ thuật và tác giả của nó không hề đơn giản. Để có thể phê phán một tác phẩm hay tác giả nghệ thuật, cần phải có kiến thức, chuyên môn, trải nghiệm và đạo đức. Trong suốt lịch sử, nghệ thuật luôn ở trong hành trình vô tận và chưa ai tìm được điểm đến cuối cùng của nó.
Tuy nhiên, điều đáng quý trong trường hợp của họa sĩ Tô Dự là từ khi còn trẻ, ông đã dành cả cuộc đời, tâm huyết, sức lực và sự hi sinh cho nghệ thuật và lý tưởng cách mạng của mình. Ngay cả khi đã có vị trí quan trọng trong giới nghệ thuật, ông vẫn không ngừng sáng tạo và đóng góp cho cộng đồng. Ông không chỉ vẽ tranh mà còn truyền đạt kiến thức và kinh nghiệm cho các học trò, đóng góp ý kiến cho các cơ quan xây dựng tượng đài nghệ thuật và tham gia các sự kiện liên quan đến hội họa.
Với số lượng họa phẩm nghệ thuật và nhân văn đồ sộ, họa sĩ Tô Dự được xem là một trong những họa sĩ hàng đầu về tạo hình ở Cần Thơ. Theo tôi, ông cần được trân trọng và ngưỡng mộ như một họa sĩ chuyên vẽ phong cảnh quê hương, bởi ông đã từng chia sẻ rằng: "Tôi thích vẽ phong cảnh vì tôi yêu quê hương đất nước đẹp đẽ của mình". Đó là một tấm lòng cao quý và đẹp đẽ của một nghệ sĩ thật sự, luôn nặng lòng với Tổ quốc yêu thương.
0 Nhận xét