BÙI TRANG CHƯỚC

Bùi Trang Chước sinh ngày 21/5/1915 và qua đời vào ngày 27/2/1992. Ông là một họa sĩ danh tiếng của Việt Nam, được biết đến với tác phẩm nổi tiếng Quốc huy Việt Nam. Ông quê ở làng Phú Xá, xã Phú Thượng, huyện Từ Liêm (nay là phường Phú Thượng, quận Tây Hồ), thuộc thủ đô Hà Nội. Cha của ông qua đời khi ông mới 20 tuổi và mẹ ông cũng đã mất sớm khi ông 15 tuổi. Tuy nhiên, ông quyết định ở lại Hà Nội để theo học tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương thay vì đi theo người chú ruột đang sống và làm việc tại Sài Gòn.Ngoài việc là một họa sĩ tài ba, Bùi Trang Chước còn có sự đóng góp trong lĩnh vực kiến trúc. Cụ Hàn Oánh, người là cha ông và cũng là một họa sĩ, đã thiết kế kiến trúc ngôi nhà cổ trên nền tòa trụ sở Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội ngày nay.

Năm 1941, sau khi tốt nghiệp loại xuất sắc Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, Bùi Trang Chước được mời về giảng dạy tại Trường Kiến trúc Đà Lạt. Trong thời gian này, ông đã vẽ những con tem mang hình ảnh của Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng thân Norodom Sihanouk, được lưu hành dưới thời kỳ chính quyền thực dân. Những con tem này rất quý giá đối với giới sưu tập tem.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, họa sĩ Bùi Trang Chước cùng gia đình chuyển đến Hà Nội và tham gia vào cuộc kháng chiến. Ông cũng là giảng viên tại Trường Mỹ thuật Hà Nội. Từ năm 1951 đến 1952, ông được phân công tới Nhà in Ngân hàng để trực tiếp thực hiện việc vẽ giấy bạc cho Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Vào đầu năm 1953, ông được cử sang Pháp để thực hiện nhiệm vụ sáng tác các Bằng khen, Huân, Huy chương cho Chính phủ tại Ban Pháp chế Phủ Thủ tướng.

Sau đó, Bùi Trang Chước trở thành chuyên viên vẽ tiền tại Nhà in Ngân hàng thuộc Vụ Phát hành, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam kể từ ngày 10/10/1954. Ông cũng là giảng viên tại Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội. Ông nghỉ hưu vào năm 1976 và qua đời tại Hà Nội vào ngày 27 tháng 2 năm 1992.


Theo họa sĩ Ngọc Linh, Bùi Trang Chước là một người rất tốt bụng và có đức tính tốt; ông luôn cố gắng sáng tạo mà không quan tâm đến danh tiếng hoặc lợi ích cá nhân. Các thế hệ học trò và đồng nghiệp của ông đều rất kính trọng và so sánh ông như một con ong chăm chỉ và im lặng cống hiến hết mình cho đời, cho Tổ quốc.

Trong giai đoạn từ 1951 đến 1952, Bùi Trang Chước là một trong những họa sĩ đầu tiên sáng tác tem thư. Nhờ tài năng về đồ hoạ, ông được phân công vẽ giấy bạc tại Nhà in Ngân hàng thuộc Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Vào đầu năm 1953, ông được đi Pháp làm nhiệm vụ sáng tác bằng khen, huân và huy chương cho Chính phủ. Tại đây, ông bắt đầu tham gia vận động sáng tác mẫu Quốc huy Việt Nam. Với sự lao động miệt mài, nghiêm túc và tài năng của mình, trong giai đoạn từ 1953 đến 1955, Bùi Trang Chước đã thực hiện 94 bản phác thảo và hàng chục bản vẽ chì chi tiết về các đối tượng mà ông muốn thể hiện trong mẫu Quốc huy. Từ những nghiên cứu đó, ông đã hoàn thành 15 bản vẽ mẫu Quốc huy đa dạng nhưng thống nhất về ý tưởng để gửi cấp trên lựa chọn. Đến tháng 10/1954, sau khi các họa sĩ tham gia cùng vẽ hơn 300 mẫu quốc huy, cuối cùng chỉ có 15 mẫu của Bùi Trang Chước được lựa chọn để trình Chính phủ xem xét.

Sau đó, họa sĩ Bùi Trang Chước nhận nhiệm vụ tuyệt mật từ Chính phủ và đã đi sang Trung Quốc để vẽ và in tiền. Công việc chỉnh sửa và hoàn thiện mẫu quốc huy đã được giao cho họa sĩ Trần Văn Cẩn. Tuy nhiên, việc này đã gây ra sự nhầm lẫn và tranh cãi về bản quyền Tác phẩm Quốc huy Việt Nam giữa hai họa sĩ trong một thời gian dài.

Dựa vào di thư và các mẫu vẽ Quốc huy được họa sĩ Bùi Trang Chước vẽ từ năm 1953-1955 cùng với các tài liệu liên quan khác, Viện Khoa học hình sự thuộc Bộ Công an đã phối hợp với một hội đồng các chuyên gia để xác định tác giả thật sự của Quốc huy. Sau đó, Cục Bản quyền (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) đã tổ chức công bố kết quả.

Đến tháng 9-2004, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đã phát hành công văn chính thức thông báo kết quả cuối cùng của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề tác giả của Quốc huy Việt Nam. Trong đó, công văn đã trích dẫn đoạn: "Mẫu Quốc huy là một đóng góp chung của giới Mỹ thuật Cách mạng Việt Nam, trong đó phải kể đến công lao của họa sĩ Bùi Trang Chước - người đã vẽ những mẫu Quốc huy để làm cơ sở lựa chọn, hoàn thiện và họa sĩ Trần Văn Cẩn - người đã chỉnh sửa và hoàn thiện mẫu Quốc huy theo ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo để trình Quốc hội phê duyệt." Kết luận này đã chấm dứt tình trạng tranh chấp bản quyền giữa hai họa sĩ. Cuối cùng, danh dự và bản quyền tác phẩm quốc huy đã được trả về cho chủ nhân đích thực của nó, họa sĩ Bùi Trang Chước, sau nhiều năm tranh chấp.

Tác phẩm tiêu biểu:
"Chiến thắng Điện Biên Phủ" (1954).
Các mẫu tiền như: "Một đồng", "Năm mươi đồng", "Năm hào"...
Thiết kế mẫu huân chương: Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh; Huân chương Độc lập; Huân chương Lao động.

Đăng nhận xét

0 Nhận xét