Năm 1927, mặc dù có khả năng vẽ tranh thực tế, Nguyễn Tường Tam đã sang Pháp du học và quyết định từ bỏ Trường Mỹ thuật để theo đuổi viết báo và văn học, điều đó khiến các giáo sư trong trường, đặc biệt là họa sĩ kiêm giám đốc Victor Tardieu, rất tiếc nuối. Lúc đó, chính quyền Pháp đang lo lắng về quyết định của ông bởi đó là thời điểm chuyển tiếp của Đông Dương, khiến cấu trúc xã hội và chính trị trên đất thuộc địa này bị lay động bởi sự cách tân từ cũ sang mới. Năm 1930, ông tốt nghiệp Cử nhân Khoa học Giáo khoa (Lý, Hóa) và trở về Việt Nam.
Để trở thành một "nghệ sĩ tự do", Nguyễn Tường Tam tiếp tục vẽ tranh lụa và tổ chức vài triển lãm ở Hà Nội, Sài Gòn và Nam Vang. Tuy nhiên, không ai biết chính xác số lượng bức tranh ông đã vẽ từ khi còn trẻ. Ngược lại, các tiểu thuyết của ông được coi là mang tính chất cách mạng và ông bị các tình báo Pháp theo dõi chặt chẽ.
Vào tháng 6 năm 1935, báo Phong Hóa bị chính quyền ra lệnh đóng cửa trong vòng ba tháng vì loạt bài "Đi xem mũ cánh chuồn" châm biếm Tổng đốc Hà Đông Hoàng Trọng Phu. Tuy nhiên, sau đó, báo vẫn tiếp tục xuất bản được hơn một năm trước khi bị đóng cửa vĩnh viễn vào số cuối cùng ra ngày 5 tháng 6 năm 1936 vì tội "chế nhạo". Tờ tuần báo Ngày Nay được thành lập để thay thế Phong Hóa và được xuất bản cùng lúc. Vào tháng 12 năm 1936, trên trang báo Ngày Nay, Nguyễn Tường Tam cùng nhóm Tự Lực văn đoàn đã khởi xướng phong trào Ánh Sáng - một tổ chức từ thiện nhằm cải thiện đời sống của người dân nghèo ở vùng quê, bao gồm xây dựng nhà vệ sinh cho họ.
Năm 1938, Nguyễn Tường Tam thành lập Đảng Hưng Việt, và sau đó đổi tên thành Đại Việt Dân chính Đảng vào năm 1939. Ông đã trở thành Tổng Thư ký của Đảng. Cùng với đó, hoạt động chống lại thực dân Pháp của nhóm Tự Lực đã trở nên công khai.
Năm 1940, Hoàng Đạo, Khái Hưng và Nguyễn Gia Trí bị chính quyền thực dân Pháp bắt và giam giữ tại Sơn La. Họ chỉ được thả vào năm 1943. Trong thời gian đó, Thạch Lam và Nguyễn Tường Bách tiếp tục quản lý tờ báo Ngày Nay. Tuy nhiên, vào tháng 9 năm đó, tờ báo này bị đóng cửa sau khi phát hành số 224.
Vào năm 1942, Nhất Linh đã trốn sang Quảng Châu. Thạch Lam qua đời tại Hà Nội vì bệnh lao. Đại Việt Dân chính Đảng đã gần như tan rã. Trong khoảng thời gian từ 1942 đến 1944, ông học tiếng Anh và tiếng Hán.
Sau đó, Nguyễn Tường Tam đến Quảng Châu và Liễu Châu để gặp Nguyễn Hải Thần và Hồ Chí Minh - người mới được thả ra khỏi tù. Sau khi bị giam giữ trong bốn tháng tại Liễu Châu, Nguyễn Tường Tam được Nguyễn Hải Thần bảo lãnh và được Trương Phát Khuê thả ra. Ông tham gia hoạt động trong Việt Nam Cách mạng Đồng minh Hội, rồi trở về Côn Minh và cùng Vũ Hồng Khanh tham gia Việt Nam Quốc dân đảng. Vào tháng 3 năm 1944, tại Liễu Châu, ông được bầu làm ủy viên dự khuyết của Ban Chấp hành Trung ương Việt Nam Cách mạng Đồng minh hội, còn được gọi là Việt Cách.
Sau khi quân đội Trung Hoa Cộng Hòa xâm lược vào Việt Nam vào đầu năm 1946, Nguyễn Tường Tam đã trở về Hà Nội và tổ chức hoạt động chống lại chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng thời sáng lập báo Việt Nam. Vào tháng 3 cùng năm, ông đã đàm phán với chính phủ và giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao trong Chính phủ Liên hiệp Kháng chiến.
Năm 1947, Nguyễn Tường Tam cùng với Trần Văn Tuyên, Phan Quang Đán, Nguyễn Văn Hợi, Nguyễn Hải Thần và Lưu Đức Trung đã thành lập Mặt trận Thống nhất Quốc gia Liên hiệp nhằm ủng hộ giải pháp của Bảo Đại trong việc thành lập Quốc gia Việt Nam và chống lại cả Việt Minh lẫn Pháp. Tuy nhiên, sau đó mặt trận này đã giải thể vào năm 1950.
Năm 1951, sau khi trở về từ Hồng Kông, ông đã thành lập nhà xuất bản Phượng Giang và tiếp tục xuất bản các tác phẩm của Tự Lực văn đoàn. Ông đã quyết định không tham gia vào các hoạt động chính trị sau đó. Từ năm 1953, ông đã sống tại Đà Lạt. Tuy nhiên, trong Quốc dân Đảng, vẫn có phái Nguyễn Tường Tam cạnh tranh với hai phái khác.
Năm 1958, ông rời Đà Lạt và đến Sài Gòn để sáng lập tạp chí Văn hóa Ngày Nay. Tạp chí đã xuất bản 11 số trước khi bị đình bản. Năm 1960, ông thành lập Mặt trận Quốc dân Đoàn kết để ủng hộ cuộc đảo chính của Đại tá Nguyễn Chánh Thi và Trung tá Vương Văn Đông. Tuy nhiên, đảo chính thất bại và ông bị chính quyền Ngô Đình Diệm giam giữ tại nhà riêng. Cuối cùng, ông bị chính phủ Ngô Đình Diệm triệu tập ra xét xử vào ngày 8 tháng 7 năm 1963.
Ông không những được xem là vị lãnh đạo trên địa hạt văn học nghệ thuật, ông còn là tiểu thuyết gia mới hàng đầu, đồng thời là một chính trị gia được nhiều người biết tới. Ít người biết ông là một họa sĩ bởi lẽ trải qua bao nhiêu biến cố và thời gian không còn bao nhiêu họa phẩm của ông sống sót. Một bức tranh với khổ khá lớn và được bảo tồn kỹ như bức tranh này, Cảnh Phố Chợ Đông Dương quả là họa phẩm cực hiếm, bởi vì không những không còn nhiều những tranh như thế tồn tại, mà còn bởi vì nó cung cấp thêm một cái nhìn quan trọng vào trong di sản của ông, một trong những người Việt Nam Mới tiền phong nổi danh.
Tác phẩm tiêu biểu:
Cảnh phố Chợ Đông Dương
Hoa Phong Lan(1957)
Cúc xưa(1948)
Cathédrale de Bourges(1954)
Quả lựu(1957)
Phong cảnh Ðà Lạt(1958)
0 Nhận xét