Sau khi tốt nghiệp, Đoàn Lê được phân công về Hãng phim truyện Việt Nam. Dù là một người được đánh giá là tài sắc vẹn toàn, nhưng sự nghiệp điện ảnh của bà rất khó khăn.
Đoàn Lê chỉ có một vai chính duy nhất trong bộ phim Quyển vở sang trang (1975) của đạo diễn Nguyễn Ngọc Chung.Có một thời gian Đoàn Lê gần như bị "đày" sang khu vực thiết kế mỹ thuật, nhưng bà không một lời kêu than. Ở đây bà lại tìm thấy tình yêu với hội họa.
Đoàn Lê quen biết với rất nhiều họa sĩ mỹ thuật Đông Dương và được thụ học những danh họa như Dương Bích Liên, Bùi Xuân Phái, Trần Duy…
Tự mày mò học hội họa, Đoàn Lê đã trở thành người họa sĩ thiết kế mỹ thuật cho hãng phim. Sau này bà còn có triển lãm riêng và sống được bằng việc bán tranh.
Khi còn làm việc tại hãng phim, Đoàn Lê đã thử sức viết kịch bản cho các bộ phim như Bình minh xôn xao, Cha và con, Làng Vũ Đại ngày ấy, Hồ Xuân Hương. Sau đó, khi đi cùng với đoàn làm phim, bà quyết định chuyển sang làm đạo diễn. Bộ phim Con Vá, mà bà đồng thời là biên kịch và đạo diễn, đã giành giải Bông sen bạc tại Liên hoan phim Việt Nam.
Nhưng trong suốt cuộc đời làm nghệ thuật phong phú của mình, Đoàn Lê chưa bao giờ thôi khát khao được viết. Từ năm 19 tuổi, Đoàn Lê đã được biết đến bài thơ Bói hoa.
Vào năm 1963, bằng giọng văn rất riêng Đoàn Lê đã ngay lập tức gây ấn tượng với giới văn chương qua những truyện ngắn Đôi mắt hoa nhài, Trương Viên, Cây xoan non...
Những năm sau này, các tác phẩm lấy cảm hứng từ quê người chồng thứ hai như Trinh tiết xóm Chùa, Nghĩa địa xóm Chùa, Người đẹp xóm Chùa, Giường đôi xóm Chùa… đã làm nên một Đoàn Lê nhà văn thực thụ.
Đoàn Lê đã nhận được sự công nhận trong sự nghiệp viết văn của mình thông qua các giải thưởng như giải của Hội Nhà văn Việt Nam cho tiểu thuyết Cuốn gia phả để lại, giải của báo Văn Nghệ và Hội Liên hiệp văn học toàn quốc cho truyện Trinh tiết xóm Chùa, và giải A của tạp chí Sông Hương cho truyện Đêm ngâu vào...
Có một đời sống nghệ thuật vô cùng phong phú, nhưng đời riêng của Đoàn Lê thì lận đận như câu thơ em gái (nhà thơ Đoàn Thị Tảo) dành tặng riêng cho bà: "Ngày chị sinh trời cho làm thơ. Vấn vương với tơ trời. Tình riêng bỏ chợ, tình người đa đoan".
Đoàn Lê đã trải qua 2 lần kết hôn. Nhưng cuộc hôn nhân thứ hai cuối cùng cũng tan vỡ. Người con trai duy nhất của bà đã qua đời năm 37 tuổi, để lại trong bà nỗi buồn vô hạn.
Có một thời gian Đoàn Lê đã quay trở về Hải Phòng để sống cùng em gái, vẽ tranh, thỉnh thoảng đi làm phim.
Đoàn Lê bị bệnh tiểu đường từ lâu. Mấy năm trước đi làm phim bà đã bị đột quỵ. Sau trận đột quỵ này sức khỏe của bà đã suy giảm rất nhiều. Khoảng 2-3 năm trở lại đây, bà đã quay trở lại Hà Nội để con cái tiện bề chăm sóc.
Tạp chí Consortium Distributors đã đánh giá tuyển tập truyện ngắn Tinh tiết xóm chùa của Đoàn Lê rất cao, mô tả rằng ông có phong cách đa dạng và sáng tạo tươi mới. Với giới học giả, tuyển tập này cung cấp một góc nhìn độc đáo về văn hóa Việt Nam sau Đổi mới. Đối với người đọc, đây là những tác phẩm bao quát và đầy nhân văn về các chủ đề như lòng tham, hôn nhân, ly dị, tuổi già, và cả về quyền con người, đồng thời khám phá một cách tinh tế những gì ẩn giấu trong trái tim con người.
Giáo sư Nguyễn Lân Dũng đã ca ngợi về tài văn của Đoàn Lê, nhận xét rằng cô đã đưa ra những suy ngẫm và lo lắng về tương lai của nông thôn Việt Nam trước những diễn biến xấu đi đối lập với nhân văn và nhân ái trong hàng ngàn năm lịch sử. Ông đã đọc nhiều tác phẩm của cô, bao gồm "Vua Minh Mệnh", "Cuốn gia phả để lại", "Lão già tâm thần", "Tiền định" và "Tinh tiết xóm Chùa". Trong số đó, ông đặc biệt ấn tượng với tác phẩm "Tinh tiết xóm Chùa" và còn đề cập đến những truyện ngắn khác liên quan đến xóm Chùa như "Đất xóm Chùa", "Nghĩa địa xóm Chùa", "Người đẹp xóm Chùa" và "Giường đôi xóm Chùa". Ông khuyên người ta nên đọc tác phẩm này để hiểu sâu hơn về tình hình nông thôn Việt Nam hiện nay và có hy vọng thay đổi được tình trạng khó khăn đang diễn ra. Đoàn Lê đã có cuộc trò chuyện khá lâu với ông khi thăm ông. 15h chiều ngày 6-11-2017, văn sĩ Đoàn Lê đã trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 74 tuổi.
0 Nhận xét