Phạm Viết Song là họa sĩ sinh ngày 2-1-1917 tại TP Thanh Hóa, quê gốc tại làng Vân Bảng (nay là xã Liên Minh, huyện Vụ Bản, Nam Định). Ông là cựu sinh viên của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương từ năm 1935 đến 1939. Trong gần 60 năm qua, ông đã trở thành một nhà sư phạm hội họa nổi tiếng và liên tục tổ chức các lớp dạy vẽ cho mọi lứa tuổi và trình độ.
Ông là người khởi xướng trường dân lập về mỹ thuật đầu tiên ở Hà Nội vào năm 1955 và đóng vai trò chủ chốt cùng vài người bạn đồng sáng lập. Ông đã dành sự nghiệp của mình cho nghề hội họa trong suốt mười năm, với địa điểm làm việc thay đổi liên tục. Vào khoảng năm 1965, trường được nâng lên thành trung cấp mỹ thuật dân lập và học sinh của trường không còn là các em nhỏ nữa, mà là các công nhân và người lao động khác. Phong trào học mỹ thuật mà ông đã ấm ủ trong suốt hàng thập kỷ đã nuôi dưỡng và mở rộng đến hàng loạt sinh viên mỹ thuật tương lai.
Ở Hà Nội, không ai mà không biết đến tên của ông trong giới họa sĩ. Tên ông được đánh giá cao hơn cả các giáo sư, hiệu trưởng của các trường đại học và ngang bằng với tất cả các danh họa hàng đầu cùng thời, bởi ông đã sớm gắn bó với nghề dạy học và liên tục truyền đạt kiến thức cho thế hệ sau.
Mỗi tháng, ông trích một phần học phí của mình để mua thêm giấy và màu vẽ để tặng cho những học sinh nghèo. Đối với những em học sinh quá nghèo, ông không thu học phí và khuyến khích họ tiếp tục học tập.
Sau này, vào đầu những năm 1970, khi phong trào học mỹ thuật dần tan rã, lớp học năng khiếu lại quay trở về với nhà ông. Ông tiếp tục sáng tác và dạy vẽ. Khá nhiều thế hệ sinh viên Mỹ thuật Yết Kiêu sau này đã học từ lớp khai tâm của ông. Có không ít các trò của ông từng được uốn nắn ban đầu và trở thành những họa sĩ danh tiếng hoặc tham gia vào các công việc trong các cơ quan nhà nước. Trong số đó, có những người nắm giữ những vị trí quan trọng.
Từ những bài vẽ đầu tiên đầy nhiệt huyết đến khi thành thạo với sơn dầu, ông đã đào tạo rất nhiều học trò qua nhiều thế hệ. Số lượng này không thể đếm hết, cũng như không thể đếm được bao nhiêu học sinh đã từng tập trung tại lò vẽ của ông và vượt qua kỳ thi vào trường đại học, bước vào đời và trở thành những họa sĩ, giảng viên ưu tú và đạt được thành công trong nghề.
Ông luôn tuân thủ phương châm "Sự trung thực với chính mình trong cảm xúc là điều cần thiết đối với một nghệ sĩ". Vì vậy, việc chiêm ngưỡng những cảnh vật thiên nhiên tuyệt đẹp của đất nước và trò chuyện với cư dân địa phương khắp mọi miền đất nước đã trở thành nguồn cảm hứng không thể thiếu trong quá trình sáng tác của ông suốt cuộc đời. Khi còn trẻ, là sinh viên trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, ông đã đi khắp các làng quê ở Bắc Bộ, rồi đến Huế và Hội An để vẽ tranh. Trong những ngày Cách mạng tháng Tám, khi đang dạy học tại Huế, ông được giao nhiệm vụ tiếp quản các di tích ở cố đô Huế cùng với một số họa sĩ khác.
Trong khi các tác phẩm của ông miêu tả những tâm tư buồn bã, tiếc nuối thì có điều mâu thuẫn là khi ông già đi, bảng màu của tranh ông trở nên trẻ trung hơn, tươi sáng hơn. Tinh thần trẻ trung của ông không bị ảnh hưởng bởi tuổi tác cùng với những cuộc sống xô bồ bên ngoài, chúng không làm giảm đi sự sáng tạo và niềm vui của ông. Phạm Viết Song đã sáng tác một loạt bức tranh về những thiếu nữ với những nét đẹp dài miên man, được gọi là "ông" bởi những người mẫu này. Tác phẩm "Mùa hạ" (sơn dầu 1995) là một ví dụ điển hình, với những hình ảnh đầy sức sống của tuổi trẻ, giúp tô điểm cho vẻ đẹp của quê hương đất nước và xóa bỏ những vết thương đau do chiến tranh để lại.
Trong hơn 20 năm, ông đã chịu trách nhiệm cho phong trào mỹ thuật quần chúng của Sở Văn hóa - Thông tin Hà Nội. Ông đã là người lãnh đạo và tổ chức các lớp học tại các cơ sở khác nhau, bao gồm phố Hàng Buồm, Văn Miếu và Nghi Tàm, trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ông cũng đã mở các lớp hội họa buổi tối tại thành phố, với mục đích đào tạo và nâng cao trình độ cho quần chúng. Học viên của ông là các lao động, công nhân, nông dân, bộ đội, cán bộ, viên chức, học sinh và sinh viên, tham gia các chương trình tương đương trung cấp và đại học mỹ thuật.
Học trò và bạn bè luôn kính trọng ông vì tính cách lạc quan, yêu đời và đam mê nghệ thuật. Ông thường nói đùa rằng: "Tôi sẽ sống, vẽ và dạy học cho đến khi 110 tuổi. Sau đó tôi sẽ tự đứng lên và đi...". Thật vậy, ông đã tiếp tục vẽ và giảng dạy cho đến những ngày cuối cùng của cuộc đời. Tin ông mắc bệnh nặng và qua đời vào lúc 15 giờ 15 phút ngày 28-5-2005 tại nhà riêng khiến nhiều học trò rất xúc động. Họ tin rằng ông chỉ đi đâu đó vài ngày rồi sẽ quay lại. Họ vẫn hy vọng được ông sửa bài và giảng dạy kỹ thuật vẽ, về đường nét, màu sắc, hình dáng và các quy tắc mỹ thuật.
0 Nhận xét