Tham gia các triển lãm mỹ thuật do các họa sĩ Tô Ngọc Vân, Nam Sơn và Nguyễn Tiến Chung tổ chức là một trong những hoạt động mà họa sĩ Quang Phòng tham gia để tạo ra một không khí nghệ thuật tự khẳng định mình. Họ cũng đã trang trí sân khấu cho vở Hội nghị Diên Hồng của Huỳnh Văn Tiểng - một vở kịch có tính chính trị đấu tranh, với niềm đam mê yêu nước và sự tự nguyện.
Cách mạng Tháng Tám thành công đã thổi bùng như một cơn gió mạnh giúp nâng cao ý thức dân tộc cho toàn bộ cộng đồng mỹ thuật Việt Nam trong thời điểm đó. Khí thế của Việt Nam vừa giành độc lập vào tháng 9 năm 1945 đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng họa sĩ Quang Phòng. Đó cũng là thời điểm mà cả giới mỹ thuật Việt Nam đều cùng dấy lên một phong trào sáng tác và vẽ tranh cổ động ủng hộ Việt Minh, bảo vệ chính quyền cách mạng với một tinh thần hưng phấn chưa từng thấy. Họa sĩ Quang Phòng cũng đã vẽ những áp-phích có chú thích bằng thơ lục bát, được nhân dân đón nhận và xem rất đông. Ông cũng tham gia triển lãm Mỹ thuật Tháng Tám năm 1946 với bốn tác phẩm đầy tinh thần sáng tạo: Trai phòng; Nhà sàn người Trại ở Sơn Tây; Trên cầu thang lên nhà sàn; Gia đình người thợ rèn... Trong đó, tác phẩm Gia đình người thợ rèn đã được tặng giải thưởng của Quốc hội.
 |
| “Thủ đô kháng chiến” sơn mài |
Trong thời kỳ đó, các họa sĩ đam mê nghệ thuật bỏ quên cả ăn ngủ, tập trung tất tần tật vào phòng vẽ của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương để vẽ các bản áp phích lớn, rộng hai ba chục mét vuông, với các chữ cái to đậm bằng tiếng Anh, nhằm thu hút sự chú ý của quân Đồng Minh. Tòa nhà Ðịa ốc ngân hàng ở phố Ðinh Tiên Hoàng bây giờ bị phủ kín bởi các tác phẩm Nước Việt Nam của người Việt Nam của Trần Văn Cẩn, trong khi đó Toàn dân đấu tranh cho độc lập thống nhất Việt Nam của Nguyễn Sáng được treo lên ở tầng trên của quán rượu Nhà Vua. Ngoài ra, nhiều tác phẩm tranh tường của nhóm họa sĩ Phan Thông, Thân Trọng Sự, Mai Văn Nam cũng xuất hiện khắp nơi. Một phòng tranh khắc gỗ gồm hơn 30 bức của Lê Phả và Huỳnh Văn Thuận cổ động cho phong trào bình dân học vụ và tăng cường sản xuất cũng được thêm vào danh sách này. Tất cả đều được tạo ra với tinh thần sôi nổi, tự phát, đầy lòng yêu nước và tình yêu đối với chế độ mới.
"Hồi đó khi Toàn quốc kháng chiến bùng nổ, tôi muốn vào Trung đoàn Thủ đô ở Hà Nội để tham gia chiến đấu cùng đội quân quyết tử. Tuy nhiên, ông Đào Duy Kỳ đã khuyên tôi tham gia đoàn tuyên truyền kháng chiến "Giải phóng" mà ông mới thành lập ở Hà Đông. Vậy là tôi đã gia nhập đoàn "Giải phóng". Trước khi đi, tôi còn tranh thủ vẽ tranh về cuộc chiến Hà Nội và cùng Dương Bích Liên vẽ và dán bích chương bằng hai thứ tiếng Việt - Pháp với chủ đề "Thủ đô chuẩn bị" có lời hiệu triệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Bờ Hồ vài ngày trước Ngày toàn quốc kháng chiến..." - họa sĩ kể.
Triển lãm mỹ thuật 8-46 tại Nhà hát Lớn Hà Nội được xem là triển lãm mỹ thuật quốc gia đầu tiên, nổi bật với chủ đề về con người và cuộc sống mới: Với hình ảnh các chiến sĩ tự vệ mặc áo phông và mũ sao vàng, các nữ sinh mặc áo dài tuyên truyền quyên góp tiền cho Tuần lễ Vàng, cho công tác bình dân học vụ, chống đói nghèo và chống giặc.
Một tinh thần sáng tạo đang phát triển mạnh mẽ và lan rộng chưa từng thấy trong cộng đồng họa sĩ. Nhiều chất liệu và ý tưởng mới được sử dụng trên các tác phẩm sơn mài, sơn dầu, lụa, bột màu, khắc gỗ... tại triển lãm. Không chỉ có không khí sáng tạo, bên ngoài triển lãm cũng đang sôi động với các cuộc biểu tình, cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ trong ánh nắng vàng. Sự quyết tâm đổi mới ngôn ngữ hội họa của các họa sĩ lúc đó không chỉ đáng kính trọng mà còn đáng yêu và cảm động. Ðó cũng là giai đoạn đầu tiên của một cuộc hành trình đầy cam go sắp tới của nhiều thế hệ nghệ sĩ - chiến sĩ, trong đó cuộc kháng chiến chống lại thực dân Pháp chỉ là một bước khởi đầu.
Những tác phẩm lớn đã tỏa sáng, khởi đầu một cách đầy hào hứng cho nền mỹ thuật cách mạng ngày càng đạt được nhiều thành tựu suốt những năm qua. Các tác phẩm đầu tiên đã xuất hiện như Bác Hồ làm việc ở Bắc Bộ Phủ (khắc gỗ của Tô Ngọc Vân), Xuống đồng (lụa của Trần Văn Cẩn), Chợ Bờ (sơn mài của Nguyễn Văn Tỵ), Lớp bình dân (bột mầu của Dương Bích Liên), Góc phố Hàng Bút (khắc gỗ của Phạm Văn Ðôn), Tượng Hồ Chủ tịch của Nguyễn Thị Kim, Chân dung Hồ Chủ tịch (đồng) của Vũ Cao Ðàm, họa sĩ sống tại Pháp khi Bác đến tham dự Hội nghị Fontainebleau năm 1946... Cho thấy sự chuyển đổi rõ ràng từ mỹ thuật phục vụ cho cái đẹp sang mỹ thuật phục vụ cho cách mạng, mỹ thuật phản ánh thực tế rộng lớn và những thành tựu đáng kể đầu tiên đủ sức lôi cuốn sự sáng tạo của nhiều họa sĩ trẻ trung, hồn nhiên bay bướm theo một luồng gió mới.
Quang Phòng cũng tham gia triển lãm Mỹ thuật tháng tám năm 1946 với bốn tác phẩm: Trai phòng, Nhà sàn người Trại ở Sơn Tây, Trên cầu thang lên nhà sàn và Gia đình người thợ rèn. Tác phẩm Gia đình người thợ rèn đã được Quốc hội trao tặng giải.
Họa sĩ Quang Phòng đã tham gia kháng chiến với tình yêu nghệ thuật mãnh liệt và sự hào hứng. Ông đã đi cùng với Đoàn kịch Giải phóng, tổ chức triển lãm di động trên khắp các tỉnh ở miền Bắc và sau đó tham gia quân đội. Ông vẫn tiếp tục vẽ tranh không ngừng để thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền cách mạng. Sau chiến tranh, ông đã làm việc nghiên cứu tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật và làm việc cho Nhà xuất bản Mỹ thuật. Ông đã hoàn thành nhiều bộ sách có giá trị về mỹ thuật cách mạng Việt Nam, cống hiến hết lòng sức lực của mình cho nghệ thuật.
Tác phẩm tiêu biểu:
- Thủ đô kháng chiến
- Đời đời nhớ ơn Bác Hồ Tờ báo tường khổ lớn do Quang Phòng và Dương Bích Liên thực hiện, dán tại Bến xe điện Bờ Hồ, Hà Nội, tháng 12/1946
0 Nhận xét