Sau khi cuộc kháng chiến bùng nổ vào ngày 19/12/1946, họa sĩ Tạ Thúc Bình đã đáp ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh và cùng với các nghệ sĩ khác tham gia vào cuộc kháng chiến. Năm 1954, khi miền Bắc giải phóng hoàn toàn, ông đã cùng với các họa sĩ Trần Văn Cẩn, Trần Đình Thọ, Phạm Gia Giang, Nguyễn Đức Nùng, Lương Xuân Nhị và các đồng nghiệp khác đóng góp công sức trong việc tái lập Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam (nay là Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội). Ông là một trong những giáo sư đầu tiên của trường và đã giảng dạy cho đến khi nghỉ hưu. Ông cũng đã dành nhiều thời gian để soạn chương trình Mỹ thuật dân gian, chương trình này vẫn được sử dụng đến hiện nay.
Tạ Thúc Bình là một họa sĩ nổi tiếng trong làng hội họa, được biết đến nhờ các tác phẩm minh họa cho nhiều tác phẩm lịch sử, truyện tranh thiếu nhi được xuất bản bởi nhiều nhà xuất bản, đặc biệt là NXB Kim Đồng từ những ngày đầu thành lập (1957). Các tác phẩm của các tác giả như Phạm Hổ, Tô Hoài, Thy Thy đều mang nét cọ của Tạ Thúc Bình. Tạ Thúc Bình cũng là người đã vẽ biểu tượng búp măng non với ngôi sao đỏ và hai chữ KĐ - logo của NXB Kim Đồng.
Tạ Thúc Bình là một trong ba người thiết kế bìa mẫu cho loạt sách đầu tiên của NXB cùng với Sỹ Ngọc và Mai Văn Hiến. Ngoài ra, ông đã vẽ minh họa cho rất nhiều tác phẩm của các tác giả viết truyện lịch sử và truyện cho thiếu nhi cho NXB, bao gồm các tác giả như Nguyễn Huy Tưởng, Hà Ân, Tô Hoài, Thy Thy, Tống Ngọc, Phạm Hổ…Tạ Thúc Bình là một họa sĩ nổi tiếng trong lĩnh vực minh họa sách cho thiếu nhi. Ông đã vẽ minh họa cho nhiều tác phẩm nổi tiếng của các tác giả viết truyện lịch sử và truyện cho thiếu nhi cho NXB Kim Đồng, từ những năm 50 – 70 của thế kỷ trước, ông đã thực hiện nhiều minh họa cho các tác phẩm nổi tiếng như Tấm Cám (1958), Bánh chưng bánh dày (1960), Con cóc là cậu ông Trời (1968), Thạch Sanh (1970), Thánh Gióng (1971), Sự tích Trầu Cau (1978)… Những người nay ở độ tuổi 50 trở lên, nếu có đam mê đọc sách, đều nhớ và yêu thích những bức tranh của ông. Cái tên Tạ Thúc Bình sẽ được truyền bá và yêu quý bởi rất nhiều thế hệ thiếu nhi trong tương lai.
Tạ Thúc Bình không chỉ được biết đến với việc vẽ tranh truyện mà ông còn để lại cho làng hội họa hàng trăm bức chân dung. Trong số đó, đáng chú ý là các chân dung của những anh hùng dân tộc như Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo, Quang Trung, Lý Thường Kiệt, Trưng Trắc, Trưng Nhị. Các bức chân dung này được vẽ với độ tinh xảo và sắc nét, thể hiện rõ nét nét nhan sắc và phẩm chất của từng nhân vật. Các tác phẩm này không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn góp phần giúp người xem hiểu sâu hơn về lịch sử và văn hóa dân tộc. Năm 1951, Triển lãm Hội họa là cuộc triển lãm mỹ thuật lớn nhất trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp với hơn 300 tác phẩm của nhiều tác giả, đa dạng về thể loại và chất liệu: từ tranh cổ động, trực họa đến tranh sơn dầu, lụa, bột màu, chì than, mực nho, thuốc nước, tranh tam bình, tứ bình... Ban giám khảo cuộc triển lãm đã quyết định trao giải Nhất (giải của Quốc hội) cho hai tác phẩm "Đóng thuế nông nghiệp" và "Chống giặc dồn làng" của Tạ Thúc Bình. Giải thưởng này được xem là một sự công nhận của xã hội đối với nghệ thuật phục vụ cho kháng chiến của họa sĩ Tạ Thúc Bình.
Tạ Thúc Bình cùng với các đồng học Nguyễn Tư Nghiêm, Bùi Xuân Phái, Huỳnh Văn Gấm… đang tìm kiếm những cái mới trong nghệ thuật châu Âu đương đại, nhưng ông đã tỏ ra khác biệt khi đưa ra con đường đi riêng của mình, chân phương, chân chất và khúc chiết. Phong cách này được thể hiện rõ ràng trong toàn bộ tác phẩm của ông: mềm mại, óng ánh, chứa nhiều chất thơ trong tranh lụa; vui tươi, chứa đựng tình cảm yêu đời, yêu cuộc sống trong tranh sơn dầu và bột màu; hùng tráng, mạch lạc, đậm nét văn hóa dân tộc trong tranh truyện, tranh liên hoàn... Tranh phong cảnh của Tạ Thúc Bình vẽ lên được sự thanh bình của miền quê, với vùng đất sông Cầu, sông Đuống, sông Thương…, nơi tiếng hát quan họ vang vọng và làm rung động lòng người; nơi có Yên Thế, Nhã Nam, Đồng Mõ, Lục Nam, Lim, Thị Cầu, Sen Hồ… với lịch sử đầy hào hùng và cảnh quan đẹp thơ mộng.
Tạ Thúc Bình là một chuyên gia về lụa và bột màu. Ông đã tiếp cận với phong cách sáng tạo của tranh lụa phương Tây thông qua học hỏi tại trường học. Điều này đã giúp ông phát triển một phong cách độc đáo gần gũi với cách nhìn của người dân về tranh dân gian. Tác phẩm của ông thường thể hiện những sự kiện trong đời sống, bất kể đó là khắc nghiệt và gian khó đến đâu, ông vẫn luôn tìm thấy vẻ đẹp của con người và cảnh vật. Trong giai đoạn này, ông đã tạo ra nhiều tác phẩm nổi bật, bao gồm những bức tranh lụa khổ lớn như "Góp thóc vào kho", "Mùa lúa chín", "Mừng hội làng" cùng với những ký họa màu sống động. "Góp thóc vào kho" là một ví dụ điển hình cho bút pháp tinh tế của ông và bố cục đậm chất Á Đông, với toàn cảnh nhìn từ trên xuống.
Họa sĩ Tạ Thúc Bình đã đào tạo cho nhiều thế hệ học trò giàu kinh nghiệm sư phạm và có lòng đam mê với nghệ thuật. Các con của ông cũng được hưởng lợi từ điều đó. Tuy đã bước sang tuổi cao nhưng với tình yêu và đam mê với hội họa, họa sĩ Tạ Diệu Tâm và Tạ Diệu Hương vẫn tiếp tục dạy vẽ tại nhà ở TP.HCM. “Được truyền cảm hứng sáng tác cho học trò như một liệu pháp để quên đi bệnh tật của tuổi già” - chia sẻ của họa sĩ Tạ Diệu Hương. Cùng với bà Nguyễn Thị Quế, người vợ tận tâm, vì gia đình, ông đã nuôi dạy 7 người con trưởng thành. Gia đình của họa sĩ Tạ Thúc Bình là một gia đình nghệ sĩ hiếm có, gồm ba con gái Tạ Diệu Tâm, Tạ Diệu Hương, Tạ Phương Thảo và các con rể: Phạm Đỗ Đồng, Hà Quang Phương (đã qua đời), Nguyễn Hoàng, Phạm Viết Hồng Lam - tất cả đều là hội viên của Hội Mỹ thuật Việt Nam và được đồng nghiệp cũng như công chúng biết đến. Nhiều cháu nội và ngoại cũng theo đuổi con đường nghệ thuật của gia đình. Sau khi qua đời vào ngày 3/5/1998, Tạ Thúc Bình đã được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật đợt I vào năm 2001, để tôn vinh đóng góp và những thành tựu lớn trong sự nghiệp nghệ thuật của ông.
Tác phẩm tiêu biểu:
- Góp thóc vào kho
- Tứ bình thuốc nước Trâu, bò, lợn, cá, gà
- Trên cánh đồng Đồng Giao
- Mùa lúa chín(1952) Buổi sớm trong đầm
0 Nhận xét