Năm 1957, khi mới 18 tuổi, Trịnh Công Sơn gặp phải tai nạn khi đang tập võ judo cùng em trai. Vì bị thương nặng ở ngực, ông suýt chết và phải nằm liệt giường trong khoảng hai năm tại Huế.
Sau đó, năm 1961, ông thi vào học ngành Tâm lý giáo dục trẻ em tại trường Sư phạm Quy Nhơn để tránh nghĩa vụ quân sự. Tốt nghiệp, ông đi dạy tại một trường tiểu học ở Bảo Lộc, Lâm Đồng.
Tên tuổi của Trịnh Công Sơn được nhiều người biết đến hơn sau khi ông cùng ca sĩ Khánh Ly biểu diễn tại Quán Văn - một quán cà phê đơn sơ ở sau Trường Đại học Văn khoa Sài Gòn, được xây dựng bởi nhóm sinh viên Khai Hóa trong phong trào phục vụ thanh niên xã hội chủ trương từ cuối năm 1966.
Ông là một nhà trí thức tích cực tham gia vào phong trào hòa bình tại miền Nam. Năm 1968, Trịnh Công Sơn đã gặp quân nhân miền Bắc trong suốt 26 ngày đêm tranh giành thành phố Huế. Vào năm 1970, ông tham gia vào phong trào Tự quyết cùng với Ngô Kha, Trần Viết Ngạc, Lê Khắc Cầm, Chu Sơn và Thái Ngọc San.
Một số bài hát của Trịnh Công Sơn đã được phổ biến tại Nhật Bản vào năm 1970, bao gồm "Diễm xưa" (được Khánh Ly biểu diễn bằng cả tiếng Nhật và tiếng Việt), "Ca dao Mẹ" và "Ngủ đi con". Riêng bài hát "Ngủ đi con" đã được phát hành trên hai triệu đĩa than. Tuy nhiên, vì lời lẽ của nhiều bài hát của ông mang tính chất phản chiến, nhà cầm quyền Việt Nam Cộng hòa đã cấm lưu hành một số tác phẩm của ông.
Vào trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, Trịnh Công Sơn đã lên Đài phát thanh Sài Gòn hát bài "Nối vòng tay lớn". Đồng thời, ông cũng là người đã đứng lên phát biểu trực tiếp trên đài phát thanh Sài Gòn sau khi Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng.
Sau năm 1975, nhiều bài hát của ông bị cấm lưu hành tại Việt Nam và bị một số người kêu gọi tẩy chay ở nước ngoài. Tuy nhiên, Khánh Ly và nhiều ca sĩ khác vẫn tiếp tục biểu diễn và phát hành những bài hát của Trịnh Công Sơn tại nước ngoài.
Sau năm 1975, Trịnh Công Sơn đã trải qua một thời gian học tập chính trị và làm việc tại Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh và tạp chí Sóng nhạc. Từ đầu thập niên 1980, ông bắt đầu sáng tác lại. Ban đầu, ông chỉ gởi một số sáng tác cho Khánh Ly và phát hành tại hải ngoại. Khi được phép phát hành nhạc trong nước, ông viết một số bài ca ngợi những chủ trương của chế độ mới, như Thành phố mùa xuân, Ngọn lửa vĩnh cửu Moskva, Em ở nông trường em ra biên giới, Huyền thoại Mẹ... Tuy nhiên, các tác phẩm mới của ông vẫn bị chính quyền chỉ trích, kiểm duyệt và cấm đoán. Ông phải biểu diễn cho bạn bè thân hữu và nhờ họ góp ý trước khi phát hành.
Rất nhiều người chỉ biết tới Trịnh Công Sơn với vai trò là một nhạc sĩ. Thế nhưng, bạn bè và những người thân cận với ông từng biết rằng, có một họa sĩ Trịnh Công Sơn với các bức vẽ (drawing) và tranh (painting) tối giản chi tiết, nhiều khoảng trống đơn sắc.
Cố họa sĩ Đinh Cường, người bạn thân thiết nhất của Trịnh Công Sơn và cũng là người từng giữ một số họa phẩm của nhạc sĩ từng ví Trịnh Công Sơn với Van Gogh vì “sự chân thành với chính lòng mình”.
“Bí quyết của Van Gogh là hãy chân thành với chính lòng mình. Và Trịnh Công Sơn cũng vậy - đã thật chân thành với lòng mình khi không viết nhạc thì vẽ.
Trên đôi tay ngón dài tài hoa của anh như “bắt được của trời” (mượn chữ của một nhà văn). Không hiếm những nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ vẽ tranh đẹp, từ Victor Hugo, Nhất Linh, Trần Dần, Quang Dũng, Bùi Giáng, Saint Exupery đến Văn Cao, John Lennon, Bob Dylan...
Bob Dylan rất gần Trịnh Công Sơn nhiều điểm. Ông kém Sơn hai tuổi (sinh năm 1941), lời các ca khúc đầy chất thơ và cũng là một họa sĩ: “Có những điều trong cuộc sống mà thơ hay nhạc không thể nói hết được. Khi đó sự lên tiếng của hội họa lại rất phù hợp”.
Phải chăng bầu trời xanh thẳm của Huế, Sài Gòn hay Đà Lạt – B’lao - Đơn Dương một thời mộng mị đã in dấu trong tranh Sơn không ít. Ôi mùa hoa quỳ vàng dại nở rực cả miền đồi hoang vu mà Sơn đã vẽ những nét vẽ đơn sơ trên những lá thư xưa, xưa hơn nữa là vẽ một nét con cá làm dấu ấn một thời dưới chữ ký của mình.
Có thể nói bức tranh hoàn chỉnh năm 1963 tại Huế, vẽ Diễm - thời của ca khúc nổi tiếng Diễm xưa - là khởi đầu cho những tranh sơn dầu khổ lớn về sau này của Sơn, những chân dung thấm đẫm tình yêu, tình bạn”, cố họa sĩ Đinh Cường viết.
Trong sự nghiệp hội họa, nhạc sĩ họ Trịnh từ vẽ bút sắt đến pastel, acrylic, màu nước, màu dầu. Một điều rất ít người biết là nhạc sĩ từng tổ chức triển lãm chung khá nhiều lần cùng các bạn họa sĩ tại TPHCM cùng với Tôn Thất Văn, Đinh Cường (tại nhà 47C Phạm Ngọc Thạch, tháng 3/1988), với Đỗ Quang Em, Đinh Cường tại Nhà hữu nghị Tiệp Khắc (tháng 1/1989), cùng Đỗ Quang Em, Trịnh Cung tại nhà hàng Ritz (15/2/1990 đến 2/1/1991); với Trịnh Cung, Đỗ Quang Em, Tôn Thất Văn tại khách sạn nổi Sài Gòn (tháng 9/1991) và triển lãm sau cùng với Bửu Chỉ, Đinh Cường tại gallery Tự Do (20/8 đến 3/9/2000).
Cuối đời, ông bị bệnh gan, thận và tiểu đường. Tuy nhiên, ông vẫn cố gắng sáng tác những ca khúc mới trong những năm cuối đời mình.
Sau khi qua đời vì bệnh tiểu đường lúc 12 giờ 45 phút ngày 1 tháng 4 năm 2001 (tức ngày 8 tháng 3 năm Tân Tỵ) tại Thành phố Hồ Chí Minh, hàng ngàn người đã đến viếng tang ông. Không ai có thể phủ nhận rằng Trịnh Công Sơn là một nhạc sĩ được công chúng yêu mến và tưởng nhớ với tình cảm sâu sắc. Ông được an táng tại Nghĩa trang chùa Quảng Bình, phường Bình Chiểu, Thành phố Thủ Đức. Mỗi năm, giới hâm mộ đều tưởng niệm ông vào ngày này.
0 Nhận xét