TRẦN ĐÌNH THỌ

Trần Đình Thọ, sinh ngày 2 tháng 10 năm 1919, mất năm 2011, là một giáo sư, nghệ sĩ, nhà giáo nổi tiếng quê ở xã Phù Ủng, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên. Ông tốt nghiệp khóa cuối Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (1939-1944). Theo nhiều nhà nghiên cứu, Trần Đình Thọ thuộc thế hệ nghệ sĩ cách mạng lão thành, những người định hình nền nghệ thuật. Nhắc đến ông là nhớ đến một nhà cách mạng, một nghệ sĩ nhân dân.

Trần Đình Thọ là một trong số hàng chục văn nghệ sĩ tham gia cách mạng ngay từ những ngày đầu. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tích cực tham gia các hoạt động của Hội Văn hóa Cứu quốc, vẽ cho các báo Tiền Phong, Cờ Giải Phóng, sau đó là Tuần báo Sự thật và nhà xuất bản của Hội Văn hóa Cứu quốc. . Cuối tháng 8 năm 1945, theo chỉ thị của đồng chí Trường Chinh, ông cùng nhà báo Thép Mới, cùng một số văn nghệ sĩ khác tham gia xuất bản tờ báo Cờ Giải Phóng. Họa sĩ đã tự mình thiết kế và tạo ra những tấm áp phích lớn, được trưng bày ở nhiều nơi tại Hà Nội với khẩu hiệu kêu gọi mọi người "Đọc Cờ Giải Phóng, cơ quan trung ương của Đảng Cộng sản Đông Dương, Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, ông ra chiến khu làm công việc sắp chữ cho báo Cứu quốc Trung ương. Trong tiểu sử của ông, có ghi ông làm văn nghệ cho báo Cứu quốc Trung ương từ năm 1946 đến năm 1953.

Với việc được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương vào ngày 15 tháng 6 năm 1947, Trần Đình Thọ trở thành một trong số những họa sĩ có chính kiến trong thời gian đóng góp cho báo Cứu Quốc. Năm 1948, Báo Cứu Quốc và ông tổ chức Triển lãm Mỹ thuật đầu tiên tại Chiến khu Việt Bắc trong khuôn khổ Đại hội Văn nghệ toàn quốc. Trong thời kỳ này, Trần Đình Thọ trở thành họa sĩ trang trí chính cho Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam II, được tổ chức tại Chiêm Hóa (Tuyên Quang) vào tháng 2 năm 1951. Năm đó, ông cũng tổ chức Triển lãm Mỹ thuật tại khu căn cứ cách mạng Chiêm Hoá.

Kể từ năm 1953, Họa sĩ Trần Đình Thọ được cử về phụ trách mỹ thuật cho Doanh nghiệp quốc gia, chuyên về chiếu bóng và chụp ảnh tại Việt Nam. Sau đó, từ năm 1955, ông trở thành Phó Hiệu trưởng và sau đó là Hiệu trưởng của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam (hiện là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam) và giữ vị trí này trong suốt 20 năm (từ 1964 đến 1984), lâu nhất trong lịch sử của trường.

Bên cạnh chức danh Hiệu trưởng, Họa sĩ Trần Đình Thọ còn đảm nhiệm nhiều vị trí khác như Ủy viên Ban Chấp hành khoá I của Hội Mỹ thuật Việt Nam, Tổng Biên tập Tạp chí Mỹ thuật, Quyền Viện trưởng Viện Mỹ thuật - Mỹ nghệ, Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Văn hoá-Nghệ thuật (thuộc Bộ Văn hoá), Đại biểu Quốc hội trong khoá V và khoá VI, và còn là Chủ tịch Hội đồng tư vấn của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Mặc dù ông Trần Đình Thọ rất bận rộn và dành nhiều thời gian cho công việc tổ chức và quản lý, nhưng ông vẫn có thời gian để sáng tác các tác phẩm nghệ thuật được đánh giá cao trong giới. Điều thú vị là ông cùng với nhà văn Thép Mới đã tham gia kháng chiến, trong đó nhà văn Thép Mới nổi tiếng với bài tùy bút "Cây tre Việt Nam", trong khi ông Trần Đình Thọ nổi tiếng với bức tranh sơn mài "Tre" (1957) - một tác phẩm được đánh giá là kiệt tác về đề tài này. Vào năm 2001, ông Trần Đình Thọ đã được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật đợt I cho các tác phẩm của ông, bao gồm: "Ra đồng - sơn mài" (1961); "Nhà sàn Bác Hồ - sơn dầu" (1971); "Đêm hành quân - sơn mài" (1974); "Tre - sơn mài" (1957); "Cấy ở Miền núi - sơn mài" (1993); "Kéo pháo Điện Biên - sơn mài" (1994).

Ông Trần Đình Thọ đã sử dụng nhiều chất liệu khác nhau để tạo nên các tác phẩm của mình, bao gồm: thuốc nước, lụa, sơn mài, sơn dầu và khắc gỗ. Ông đạt được thành công lớn nhất trong việc sáng tác về đề tài phong cảnh và nông thôn. Nhiều tác phẩm của ông được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Liên Xô (cũ), Tiệp Khắc (cũ), Bảo tàng Phương Đông, Bảo tàng Nghệ thuật Bratislava (Cộng hoà Séc) và trong nhiều sưu tập tư nhân ở Pháp, Italia, Nhật Bản, Ba Lan và Đức.

Bài viết trước đó đề cập đến thời kỳ 1953-1954 khi tác giả Đỗ Hân nhắc lại việc Trần Đình Thọ làm việc bên các nhà văn Nam Cao, Tô Hoài và là một cái "máy in" cho họ. Ông đã hướng dẫn Nam Cao cách in litô và đôi khi thậm chí tự ngồi viết chữ ngược, quét nước chanh và quệt mực. Trong khi đó, nhạc sĩ Xuân Oanh đã chia sẻ về những ngày làm việc với Trần Đình Thọ và kể lại việc hai người thay nhau vẽ minh họa cho báo Cứu Quốc.

Để tránh đạo văn, ta có thể viết lại như sau:

Những dòng viết sau đây tường thuật về thời kỳ 1953-1954 khi Trần Đình Thọ hỗ trợ các nhà văn Nam Cao và Tô Hoài. Đỗ Hân đã ghi lại trong một bài cáo phó rằng ông là một cái "máy in" cho các tác giả này. Tại đâu có Trần Đình Thọ, nhà văn Nam Cao cũng phải đến đấy để tổ chức bài vở cho tờ báo. Trần Đình Thọ còn dạy Nam Cao cách in litô và đôi khi tự ngồi viết chữ ngược, quét nước chanh và quệt mực để sản xuất các tác phẩm. Tại tòa soạn báo Cứu Quốc, nhạc sĩ Xuân Oanh từng làm việc với Trần Đình Thọ và cùng thực hiện các bức tranh minh họa cho báo vì thiết bị in ấn lúc đó còn rất thô sơ. Mỗi khi báo in ra, cả tòa soạn đều vui sướng như đón một đứa con mới chào đời.

Đăng nhận xét

0 Nhận xét