Họa sĩ Nguyễn Văn Rô sinh năm 1921, lớn lên ở Lái Thiêu, Bình Dương. Cha ông là một họa sĩ lành nghề vẽ tranh kiếng, một loại tranh trên mặt sau của kiếng dùng để thờ cúng và trang trí trên cửa và tường. Gia đình ông là một trong những người đầu tiên sản xuất dòng tranh dân gian nổi tiếng ở Nam Bộ này. Năm 13 tuổi, Rô bắt đầu phụ cha vẽ tranh kính. Lớn lên, anh kết hôn với một phụ nữ địa phương và tiếp tục làm nghề vẽ tranh kiếng và sơn mài vốn là sở trường của anh ở Bình Dương. Từ năm 1947 đến năm 1950, chiến sự lan rộng khắp Nam Bộ khiến cuộc sống trở nên bất ổn, Lái Thiêu không còn yên bình như xưa. Ham muốn hưởng thụ từ Sài Gòn - Chợ Lớn lan đến đây, nhiều người sa đà vào cờ bạc, ăn chơi trác táng. Rô khi đó đã có 3 người con và thấy cuộc sống ở Lái Thiêu không phù hợp nên anh quyết định đưa cả gia đình xuống Sài Gòn tìm hướng đi mới tốt hơn cho nghề nghiệp của mình.
Khi vào Sài Gòn khoảng năm 1948 lúc 27 tuổi, ban đầu ông thuê một căn gác nhỏ gần một ngôi chùa Chà (chùa của người Ấn Độ) ở trung tâm thành phố. Gánh nặng gia đình quá nặng nên anh lao ngay vào công việc vẽ tranh và làm thêm các công việc khác để kiếm sống. Ông làm lụng vất vả đến hai năm sau, vợ ông sinh đứa con gái thứ tư vào năm 1950, ông mới được đón vợ con từ bệnh viện phụ sản về ngôi nhà mới ở Gia Định dưới chân cầu Bông. nhà phố rộng rãi. Hơn nữa, vài năm sau, anh mua được căn nhà liền kề để có nơi làm tranh sơn mài.
Năm 1953, sau năm làm nghề sơn mài tại Sài Gòn - Gia Định, họa sĩ Nguyễn Văn đã Rô tham gia triển lãm hội họa vào mùa hè cùng với các họa sĩ Trần Hà, Nguyễn Tấn Báu, Lê Trung, Nguyễn Siên và Trương Văn Thanh tại Nhà hát Thành phố. Đây là bước khởi đầu quan trọng để giới hạn thời gian nghỉ ngơi tại thẩm mỹ Sài Gòn có thể chiêm ngưỡng các tác phẩm của ông.
Theo họa sĩ Uyên Huy, ngay sau đó vào tháng 11 năm 1953, Hội họa và Mỹ nghệ được thành lập, cùng họa sĩ Văn Thế đảm nhận vị trí chủ tịch và ông Rô là một trong số các thành viên ban quản trị. mấy năm sau đó, Hội Văn hóa Việt Nam được thành lập. Sau đó, ông Rô cũng là một trong số thành viên sáng lập của Hội Mỹ thuật Việt Nam, họa sĩ Lê Văn Đệ làm chủ tịch.
Tuy nhiên, cuộc triển lãm tại phòng triển lãm Pháp văn Đồng minh vào năm 1955 mới thực sự có ảnh hưởng đến sự nghiệp nghệ thuật của ông. Tại đây, anh đã giành được huy chương vàng cho tác phẩm sơn mài đề tài tự làm miêu tả một con ngựa và tác phẩm vẽ cái bóng của một người chân cụt. Phần thưởng này cũng bao gồm một nghiên cứu hấp dẫn để ông sang Nhật Bản nghiên cứu về kỹ thuật sơn mài trong vòng một tháng. Tại thời điểm đó, anh ấy đã học hỏi nhiều về sơn mài, đồ trang trí, vườn cảnh và nghệ thuật cây cảnh của đất nước này, tạo ra những biểu tượng sâu sắc trong tâm trí anh ấy. Sau đó, anh đã có nhiều dịp áp dụng những kiến thức và kỹ năng mà mình học được từ chuyến đi này.
Năm 1962, ông đoạt giải nhất cho tác phẩm sơn mài với chủ đề “Tĩnh vật” tại triển lãm quốc tế “Đệ nhất triển lãm mỹ thuật” tại Vườn Tao Đàn, Sài Gòn. Tuy nhiên, do đây là triển lãm quốc tế, huy chương vàng đã được trao cho một họa sĩ nước ngoài đồng hạng nhất và ông chỉ được nhận huy chương bạc.
Ngoài ra, ông còn tổ chức 3 triển lãm cá nhân và nhiều triển lãm chung trong và ngoài nước, bao gồm triển lãm tại phòng triển lãm Đô Thành (1961), triển lãm Hội họa mùa Xuân (1959-1962) và triển lãm Stanvac (1960-1961) tại các địa điểm khác nhau, như Malaysia và Ấn Độ.
Sau chuyến đi tìm hiểu về sơn mài tại Nhật Bản vào năm 1955, ông được mời giảng dạy môn sơn mài tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Sài Gòn do giám đốc Lê Văn Đệ phụ trách. Ông đã đảm nhận công việc biên soạn lý thuyết và giảng dạy thực hành cho khoa sơn mài tại trường và dự án lý thuyết về kỹ thuật này tại Hội Việt-Mỹ (Sài Gòn), được hỗ trợ danh dự bởi bộ trưởng Bộ Giáo dục Quốc gia và đại sứ Mỹ tại Sài Gòn.
Trong những cuộc trò chuyện với các họa sĩ Nguyễn Văn Trung, Nguyễn Lâm và Hồ Hữu Thủ, tôi thường nghe đến họa sĩ Nguyễn Văn Rô đã nhắc đến việc Tôn trọng là thầy dạy sơn mài của họ. Với tính cách rộng lượng, sau khi các học trò giỏi nghiệp vụ, anh vẫn sẵn lòng giúp đỡ khi có nhu cầu.
Họa sĩ Nguyễn Văn Trung có kể lại rằng: “Thầy Rô là họa sĩ sơn mài duy nhất mà họa sĩ Nguyễn Gia Trí thường liên lạc, vì ông am hiểu kỹ thuật sơn mài và có đội ngũ thợ giỏi. Nếu ông Trí cần đỡ thì sẽ được giới thiệu đến thầy”. Nhờ đó, thông qua thầy Rô, thầy Trung đã học được một số kỹ thuật làm tranh sơn mài được họa sĩ Nguyễn Gia Trí phát minh ra.
Ông Trung cho biết: “Ví dụ như khi vẽ tranh, nét vẽ viền màu đen xung quanh hình ảnh (đường viền) phải có độ dày để khi mài thì mới lộ ra. Đối với tranh trang trí thì đường viền không quan trọng nhưng nếu là tác phẩm hội họa thì những đường viền đen rõ ràng trông rất khó. Ông Nguyễn Gia Trí đã nghĩ ra một cách: vẽ nét lên tấm giấy bóng, lật ngược và sử dụng màu đen để vẽ đường bao đó. Chờ cho sơn khô một chút rồi đặt giấy lên tranh. Nét vẽ đường viền sẽ nằm trong bề mặt của bức tranh, và khi mài ra sẽ tạo ra những đường nét hấp dẫn, có chỗ cao chỗ thấp, chỗ còn chỗ mất, rất tự nhiên”.
Sau năm 1975, ông ngừng vẽ và thay vào đó dành thời gian để sưu tầm đồ cổ. Theo họa sĩ Uyên Huy, trong thời gian này, Ban Giám hiệu Đại học Mỹ thuật TP.HCM đã giao cho ông nghiên cứu các chất liệu sáng tạo và sản xuất màu dầu cho nhà trường, cũng như tập trung nghiên cứu nghệ thuật đồ gốm. Vào khoảng năm 1976, các tác phẩm đồ gốm của ông và hoạ sĩ Ngô Bảo đã được trưng bày tại triển lãm tại Leipzig (Đông Đức trước đây) do Bộ Văn hóa và Hội Mỹ thuật Trung ương tổ chức.
Vào khoảng năm 1995, sức khỏe của ông bị suy giảm. Năm 1996, con rể của ông ở nước ngoài đến thăm và khuyến khích ông bắt đầu vẽ lại để có thể tổ chức một triển lãm. Ông đã được động viên và cùng con rể đi mua sơn dầu, vải canvas và đặt khung tranh. Mặc dù sức khỏe của ông đã suy giảm, ông vẫn say mê vẽ. Sơn dầu cho phép ông vẽ nhanh hơn và thoải mái hơn so với sơn mài. Trong đợt này, ông đã chuyển sang vẽ tranh trừu tượng và đã hoàn thành hơn chục bức tranh. Triển lãm đã được tổ chức tại Hội Mỹ thuật Thành phố và gia đình cảm thấy rất vui khi bạn bè đến thăm và chúc mừng. Cuối năm đó, ông đã rời bỏ gia đình và để lại vài bức tranh và đồ gốm, cũng như một góc vườn Nhật trước sân nhà.
0 Nhận xét