LÊ THANH ĐỨC

Họa sĩ Lê Thanh Đức sinh năm 1925 tại Hà Nội. Năm 1943 Lê Thanh Đức theo học tại Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương nhưng học được hơn hai năm thì ông phải nghỉ học vì trường giải thể. Năm 1945, ông là thành viêc của đoàn biểu tình giành chính quyền tại Nhà hát lớn Hà Nội. Sau đó trường Mỹ thuật Việt Nam mới hình thành, ông học tại trường Mỹ thuật năm 1946 và trở về thành phố cùng đoàn quân giải phóng thủ đô.

Năm 1948, ông về công tác tại Phòng kiến trúc của Tạ Mĩ Duật. Năm 1949, ông gia nhập Quân đội Nhân dân, phục vụ tại Cục Quân Y (Bộ Quốc phòng, đồng thời làm hoạ sĩ báo “Vui sống”.

Bức họa Hà Nội giải phóng – ông vẽ năm 1954, hiện còn lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật, là hình ảnh sinh động đầy sắc mầu cờ hoa. Những chiến sĩ Điện Biên và người dân Thăng Long náo nhiệt.

Yêu hội họa, nắm vững các kỹ thuật, nhưng quá tham vọng nhiều lĩnh vực, khiến ông để lại rất ít tác phẩm.

Tự học và giỏi tiếng Nga, Anh, Pháp, họa sĩ lao vào nghiên cứu nghệ thuật có hệ thống và làm công việc đồ họa sách báo. Cuốn Van Gogh ông cho ra đời những năm 1980, kể chuyện một cách hấp dẫn cuộc đời và sự nghiệp của danh họa hậu ấn tượng người Hà Lan, lập nghiệp ở Pháp này. Không may cho họa sĩ, cùng lúc đó cuốn Khát vọng sống - cũng viết về Van Gogh của một nhà nghiên cứu phương Tây làm cho sách của ông chìm nghỉm.

Năm 1996, Lê Thanh Đức cho ra đời cuốn Nghệ thuật Modern và Hậu Modern. Ông khái quát cả trăm năm nghệ thuật phương Tây trong cuộc khủng hoảng văn hóa xã hội, trong hai lần thế chiến và ảnh hưởng không thể chối cãi của nghệ thuật phương Tây hiện đại ra toàn thế giới như Việt Nam chẳng hạn.

Lê Thanh Đức là một nhân vật đa năng, do đó ông không sở hữu nhiều tác phẩm nghệ thuật. Tuy nhiên, ông đã trở nên nổi tiếng với công chúng thông qua những bức tranh cổ động như "Không có gì quý hơn độc lập tự do", "Hà Nội giải phóng", "Ga xe điện ngầm", "Đường hầm" và nhiều tác phẩm khác. Vào năm 1962, ông trở thành thành viên của Hội Mỹ thuật Việt Nam và năm 2012, ông đã được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật.

Họa sĩ Lê Thanh Đức là người sáng lập nên Công ty Triển lãm Quảng cáo Ngoại thương VINEXAD. Ông cũng chính là nhà thiết kế đầu tiên của các gian hàng Việt Nam ở nước ngoài như: Trung Quốc, Lào, Algeria, Ba Lan, Liên Xô… Ông còn là tác giả của nhiều bài báo viết về mĩ thuật, nhiều bản tham luận hội thảo. Một số cuốn sách tiêu biểu như: “Van Gogh”; “Nghệ thuật Modern và Hậu Modern”; “Đình làng miền Bắc / Kiến trúc và Điêu khắc”; “Từ điển Nghệ thuật” (chưa được xuất bản)
Cuốn Đình làng miền bắc, ông tự chụp ảnh, viết bài, tự dịch ra tiếng Anh, là một công trình khảo cứu công phu, đầy lý thú với một phần văn hóa dân gian giàu sức sống. Ông cứ băn khoăn mãi tại sao người nông dân gọi cái chái nhà là “khu đi” nhỉ?

Tự làm minh họa, vẽ bìa, coi sóc bản in, cho đến tận ngày sách đến tay bạn đọc là tính nết cẩn thận của ông. Tiếng tăm ngày càng lẫy lừng hơn với loạt sách nghệ thuật và các nền văn minh (cỡ nhỏ) ông viết cho thiếu nhi.

Tiếng tăm ngày càng lẫy lừng hơn với loạt sách nghệ thuật và các nền văn minh (cỡ nhỏ) ông viết cho thiếu nhi.

Cuốn Đình làng miền bắc, ông tự chụp ảnh, viết bài, tự dịch ra tiếng Anh, là một công trình khảo cứu công phu, đầy lý thú với một phần văn hóa dân gian giàu sức sống. Ông cứ băn khoăn mãi tại sao người nông dân gọi cái chái nhà là "khu đi" nhỉ?

Người ta thường biết đến Lê Thanh Đức trong vai trò hoạ sĩ. Nhưng thực ra, nhiếp ảnh đến với ông sớm hơn cả hội hoạ, ông cầm máy từ hồi còn là học trò. Nhiếp ảnh giúp ông bày tỏ nỗi lòng, giải toả nhiều nỗi ám ảnh và những ẩn ức tâm lý mà hội hoạ chưa làm ông thoả mãn. Dĩ nhiên, Lê Thanh Đức mang theo chất tạo hình, cảm nhận màu sắc... từ hội hoạ sang ảnh, làm cho ngôn ngữ ảnh của ông phong phú và giàu mỹ cảm.

Hai phần ba thế kỷ sống với nhiếp ảnh, Lê Thanh Đức đã tự làm mới mình theo thời gian. Hồi trẻ, ông lao vào chụp đủ mọi thể loại, theo lối bách hoá tổng hợp. Cho đến lúc ông nhận ra mình phải chụp gạn lọc hơn, và sẵn sàng từ bỏ nhiều thể loại như chân dung, sinh hoạt đường phố để tập trung vào khuynh hướng thiên nhiên để rồi đeo đẳng đến giờ. "Nhưng đừng hiểu thiên nhiên chỉ là phong cảnh, với tôi thiên nhiên còn là ảnh khoả thân và tĩnh vật". Lê Thanh Đức có lối tư duy chặt chẽ, khúc chiết và phong cách làm việc khoa học. Không có khái niệm ăn may hay ngẫu hứng. Ông quan niệm: Ngẫu hứng chỉ là công đoạn cuối của một quá trình thai nghén, tư duy. Ảnh của ông có nhiều bức nhìn ngay đã thích, vì những lớp màu sắc và chất tạo hình, cũng như cách chiếu sáng cầu kỳ, phức tạp.

Mười năm cuối đời, ông dành toàn bộ sức lực, chút tiền bạc ít ỏi từ đồng lương hưu để biên soạn cuốn Từ điển Nghệ thuật, bao gồm cả nghệ thuật thế giới lẫn Việt Nam. Ông đặc biệt dành sự cân đối viết về nghệ thuật Trung Hoa, Ấn Độ, Nhật Bản và phương Đông nói chung, vốn ít được biết đến trong sách nghệ thuật phương Tây. Tuy nhiên, thật đáng tiếc công trình đồ sộ này chưa kịp ra mắt thì ông đã ra đi.

Từ chụp ảnh nghệ thuật, thiết kế đồ họa, nghiên cứu nghệ thuật thủ công, ứng dụng, ông đều thông cả, đều có thành tựu nhất định.

Lê Thanh Đức là hình ảnh người họa sĩ trí thức. Ông qua đời năm 2004.

Tác phẩm tiêu biểu:

Đường hầm


Hội chợ Alger(1976)


Hà Nội đêm giải phóng


Đăng nhận xét

0 Nhận xét