Năm 12 tuổi Lê Văn Xương được cha gửi lên thành phố Hà Nội đi học cùng với anh trai ruột là Lê Đức(ông Lê Đức sau này là Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam). Hai anh em ở với gia đình người chị ruột. Với sự giúp đỡ của người anh rể là họa sĩ Lã Chấn Hưng, Lê Văn Xương tiến bộ rất nhanh trong việc học mỹ thuật. Ông không thi ông vào trường mỹ thuật chính quy, mà mời thầy về dạy tại gia.
Lê Văn Xương kết bạn với các họa sĩ tài năng như Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Gia Trí, Trần Văn Cẩn, Hoàng Lập Ngôn, Bùi Xuân Phái, Nguyễn Văn Bình, Trần Văn Thọ…, cùng nhau đi thưởng ngoạn, vẽ tranh, nhờ đó mà tay nghề hội họa ngày càng điêu luyện.
Năm 1939, Lê Văn Xương vào Sài Gòn lập nghiệp, đến cuối năm 1951, ông trở ra Hà Nội sinh sống.
Vào tháng 4-1953, Lê Văn Xương mở triển lãm cá nhân “Hà Nội ba sáu phố phường” tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Đây là một triển lãm cá nhân hiếm hoi thời bấy giờ, thu hút được giới yêu thích nghệ thuật. Đã có nhiều tin bài trên báo chí ca ngợi tài năng và những tác phẩm tuyệt đẹp của ông.
Trong lưu bút của gia đình họa sĩ còn giữ lại lời bày tỏ của họa sĩ Trần Quang Trân: “Trong nhiều lần đến xem triển lãm họa phẩm tại Nhà hát Lớn Hà Nội, đây mới là lần đầu tôi được thỏa mãn trong đời khó tính - xin thú thật - của tôi về phương diện mỹ thuật”.
Sau khi ngày hòa bình được thiết lập tại miền Bắc, họa sĩ Lê Văn Xương đã tham gia Hội Mỹ thuật Việt Nam và tiếp tục sáng tác các tác phẩm hội họa và điêu khắc. Ông đã từng đi ký họa tại các chiến trường ở Quảng Bình và Quảng Trị. Năm 1958, một bức tranh của ông đã được triển lãm tại Liên Xô (cũ) trong triển lãm của 12 nước xã hội chủ nghĩa.
Sau khi đất nước thống nhất vào năm 1975, họa sĩ Lê Văn Xương đã quay trở lại TP Hồ Chí Minh để sinh sống và sáng tác. Ông đã qua đời vào tháng 10 năm 1988.
Nhắc đến dòng tranh về phố Hà Nội, nhiều người nhớ ngay đến tranh Bùi Xuân Phái với những ngõ nhỏ, phố nhỏ thâm trầm, cổ kính hình thành nên khái niệm "phố Phái". Ít người biết rằng, trước Bùi Xuân Phái, Lê Văn Xương cũng khá thành công với dòng tranh về phố Hà Nội.
Sinh thời, hai họa sĩ kết giao bằng hữu, thường đi thưởng ngoạn phong cảnh Hà Nội và cùng nhau vẽ. Mỗi người một phong cách.
Hà Nội trong tranh của Lê Văn Xương là hiện thân của Hà Nội ba sáu phố phường với những không gian phố sáng sủa, thanh thoát, gợi cảm giác êm đềm của cuộc sống thị thành yên bình và đầy sự tĩnh lặng đến an nhiên.
“So với Bùi Xuân Phái, Lê Văn Xương vẽ Hà Nội ở một cảm xúc khác: Đầy sinh khí, tươi vui, trong sáng mà cũng không kém phần thâm trầm. Vẽ về Hà Nội trong những tháng năm khốn khó, lửa đạn, nhưng tranh Lê Văn Xương luôn lãng mạn, đậm chất thơ. Đây là điều hiếm có. Họa sĩ phải hiểu, phải yêu những cảnh vật ấy lắm, phải trải nghiệm tình cảm trước chúng nhiều lắm, mới “chộp” được chúng trong cái vẻ bình thản và hồn nhiên đến vậy” – nhà nghiên cứu mỹ thuật Quang Việt nhận xét.
Mảng tranh vẽ Hà Nội những năm 1950-1960, trong đó, những tranh sơn dầu khổ nhỏ thể hiện phố phường đất Tràng An thanh lịch đem đến bao nỗi niềm hoài cảm cho những ai nặng lòng với một Hà Nội thời quá vãng, từng được Thạch Lam, Vũ Bằng và nhiều tác giả văn chương mô tả qua những trang tuyệt bút.
Lê Văn Xương có cách nhìn, cách thể hiện Hà Nội rất riêng biệt, với một bảng màu khác lạ so với nhiều tác giả cùng thời. Trong tranh vẽ Hà Nội, ông tả nhân vật dù với kích thước rất nhỏ nhưng thật sinh động qua trang phục, dáng điệu từng người… Bầu không khí yên bình trong tranh của ông cũng cách xa sự hối hả và nhộn nhịp của Hà Nội ngày nay.
Xem tranh của ông, ta bỗng rưng rưng khi bắt gặp đâu đó một góc phố thân quen, một con đường cũ, hàng hiên che mưa nắng rêu phong phủ bóng... qua những cái tên gợi nhớ, gợi thương như: Cổng Đình Yên Ninh, Ngõ Hàng Giấy, Ô quan chưởng, Nhà thờ Cửa Bắc, Bờ hồ Hoàn kiếm, Ngõ Huyện...
Họa sĩ Lê Văn Xương đã tạo ra khoảng 1.000 bức tranh trong đó có gần 100 bức vẽ phố phường Hà Nội. Ông đã sáng tác từ giữa thập niên 1940 cho đến khi qua đời.Tuy nhiên, để viết một bài tiểu sử đầy đủ về ông thì chắc chắn sẽ cần nhiều thời gian để tìm hiểu, vì ông không chỉ là một họa sĩ bí ẩn mà còn là một người đa tài. Ngoài tài vẽ tranh, ông còn biết chơi nhiều loại nhạc cụ như violin, piano, accordeon, mandoline và guitar Hawaii. Lê Văn Xương cũng là một vận động viên giỏi về nhiều môn thể thao, ông đã giành được nhiều giải thưởng và thành tích tốt trong bơi lội, việt dã, quần vợt, bóng bàn, đấm bốc và đua xe đạp.
Có những bức tranh mà ông đã vẽ khi đang sống tại Hà Nội, nhưng cũng có những bức tranh mà ông đã vẽ sau khi chuyển đến TP Hồ Chí Minh. Hà Nội trở thành một miền ký ức lung linh, vương màu hoài niệm mà ông nâng niu và lưu giữ trên từng nét cọ.
0 Nhận xét