Ngay từ khi còn là sinh viên năm thứ ba, ông đã chủ động thiết kế và hướng dẫn xây dựng nhiều công trình nhà ở, biệt thự tại các phố Nguyễn Du, Cao Đạt (Hà Nội), ở Nam Định, Đình Bảng (Bắc Ninh)... Các công trình của ông, cùng với các cộng sự như Nguyễn Gia Đức đã thể hiện rõ phong cách kiến trúc Á Đông và văn hóa Việt.
Năm 1942 ông và nhà điêu khắc trẻ Trần Văn Lắm - bạn cùng trường - là đồng tác giả công trình Đài trận vong chiến sĩ đặt tại Lạng Sơn, được giải nhất cuộc thi thiết kế do chính quyền thuộc địa tổ chức. Cùng năm, ông và hai bạn học ở khoa Mỹ thuật là Trần Đình Thọ và Phạm Văn Đôn tổ chức triển lãm tranh tại Hà Nội, tạo tiếng vang trong giới trí thức học sinh, sinh viên Hà Nội. Số tiền bán tranh của ông lên đến 300 đồng bạc Đông Dương - con số lớn đối với một sinh viên nghèo như ông.
Có tiền, ông quyết tâm thực hiện hành trình xuyên Việt. Trên chiếc xe đạp cũ, mang theo giá vẽ, cọ, họa sĩ lang thang hàng tháng trời qua Huế, Nha Trang, Đà Lạt, Sài Gòn rồi sang luôn Campuchia, Lào tìm cảm hứng sáng tác. Hành trình để lại cho ông khối lượng lớn tư liệu ghi chép, ký họa, tác động sâu sắc đến đời hoạt động nghệ thuật của ông sau này.
Sau khi tốt nghiệp và trở thành kiến trúc sư vào năm 1943, Ngô Huy Quỳnh đã tham gia Việt Minh và được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn hóa cứu quốc. Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, ông đã tham gia vào việc thành lập chính quyền cách mạng tại thành phố Nam Định.
Vào ngày 1 tháng 9 năm 1945, Ngô Huy Quỳnh đã trực tiếp thiết kế và chỉ đạo lắp đặt Lễ đài Độc lập tại Quảng trường Ba Đình. Công trình này được hoàn thành trong vòng 1 ngày và đã trở thành biểu tượng của sự độc lập của Việt Nam.
Cùng tháng 10 năm 1945, ông đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.
Ngày 1/9/1945, kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh được giao trọng trách thiết kế và dựng lễ đài ở vườn hoa Ba Đình. Sau những phút giây rất nhanh tính toán, ông chọn phương án dựng lễ đài bằng gỗ theo cách đóng đinh (vì thời gian gấp) và bọc lụa xung quanh trên vàng dưới đỏ để tạo dáng mỹ thuật. Nơi dựng lễ đài là bồn cỏ tròn ở giữa vườn hoa. Ông và các cộng sự hoàn thành công trình nổi tiếng này chỉ trong một ngày đêm (trước rạng sáng 2/9). Màu đỏ, vàng của lễ đài với hai bình hương hai bên, cùng màu của cờ đỏ sao vàng trên cột cờ, tất cả nổi lên rực rỡ và sống động.
Sau khi Pháp tái chiếm Đông Dương, Ngô Huy Quỳnh cùng với các cộng sự đã lên Chiến khu Việt Bắc, tham gia công tác xây dựng cơ bản để biến Việt Bắc trở thành trung tâm của cuộc kháng chiến.
Vào năm 1947, ông đã tham gia cùng với các kiến trúc sư Nguyễn Cao Luyện, Trần Hữu Tiềm, Hoàng Như Tiếp trong việc thành lập Đoàn Kiến trúc sư Việt Nam, đây là tổ chức tiền thân của Hội Kiến trúc sư Việt Nam ngày nay.
Năm 1951, ông đi học tại Liên Xô (cũ). Không đóng khung trong kiến thức đã có, ông nghiên cứu kỹ càng hơn cách xây dựng bố cục đại cảnh của hội họa Liên Xô. Những bức vẽ bằng bút chì thời kỳ này cho thấy công phu học tập, còn các bức sơn dầu bộc lộ nét tài hoa, bút pháp phóng khoáng của ông.
Năm 1955, sau khi trở về nước, ông làm việc tại Bộ Kiến trúc và trực tiếp điều hành việc lập đồ án Quy hoạch Thủ đô Hà Nội, với sự hỗ trợ của chuyên gia đến từ Liên Xô. Ông cũng đã thiết kế tiểu khu nhà ở Kim Liên, một công trình đầu tiên được xây dựng tại thủ đô, được xem là điểm khởi đầu cho lĩnh vực thiết kế và xây dựng nhà ở ở Việt Nam.
Năm 1961, ông được cử sang Lào làm Trưởng đoàn chuyên gia của Việt Nam, giúp Chính phủ Lào thiết kế, quy hoạch và chỉ đạo xây dựng thành phố Khăng Khay (nay thuộc tỉnh Xiêng Khoảng).
Sau khi trở về Việt Nam, ông tiếp tục đảm nhận các vị trí quan trọng trong ngành kiến trúc và xây dựng, bao gồm Ủy viên của Ủy ban Kiến thiết cơ bản Nhà nước, Vụ trưởng của Ban Quy hoạch đô thị - nông thôn, Cố vấn Chủ nhiệm của Ủy ban Xây dựng cơ bản Nhà nước. Ông cũng là Ủy viên thường vụ, Bí thư của Đảng đoàn Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Tổng biên tập của Tạp chí Kiến trúc và đã giảng dạy tại các trường Đại học Kiến trúc và Xây dựng. Ông còn tham gia chỉ đạo thiết kế cho nhiều công trình lớn tiêu biểu như Quy hoạch Khu trung tâm Hà Nội, Trụ sở Quốc hội và đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận kiến trúc như tính dân tộc trong kiến trúc, về thiết kế và quản lý đô thị nông thôn. Ngoài ra, ông còn tham gia chỉ đạo thiết kế nhiều công trình khác.
Ông cũng tham gia giảng dạy tại các trường đại học. Năm 1984, ông được Nhà nước Việt Nam phong hàm Giáo sư.
Ông là một trong những tác giả tiên phong trong nghiên cứu lịch sử kiến trúc Việt Nam và đã xuất bản nhiều tác phẩm về lý luận kiến trúc, đặc biệt là cuốn sách Lịch sử kiến trúc Việt Nam được đánh giá cao bởi giới khoa học xã hội và kiến trúc. Cuốn sách này đã trở thành tài liệu tham khảo quan trọng cho sinh viên các trường kiến trúc và đã giúp ông được trao Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật. Ngoài ra, ông cũng đã tham gia chỉ đạo thiết kế nhiều công trình lớn và có đóng góp quan trọng trong việc phát triển ngành kiến trúc và xây dựng Việt Nam.
Ông mất vào ngày 6/6/2003 tại Hà Nội, không lâu sau sinh nhật 83 tuổi.
Ông Ngo Huy Quynh đã tạo ra những tác phẩm kiến trúc đặc sắc, mang trong mình tính nghệ thuật nghiêm túc, sự chỉn chu và bay bổng lãng mạn. Hội họa Việt Nam Chủ tịch Lương Xuân Đoàn đã miêu tả ông trong cuốn sách "Kiến trúc sư Ngô Huy Quỳnh" là "độc hành trong nhịp đôi viên mãn giữa Kiến trúc và Hội họa, xuất thần trong nhạc cảm tôn thiêng của tạo hóa khi hòa điệu Đông-Tây, nét gọi nét tinh tế, sang nhã, hàn lâm mà vẫn thân gần với cái gạch nối bình dị của hồn Việt nghìn năm chẳng cũ".
0 Nhận xét