Thủa nhỏ ông theo học ở trường Tiểu học Hàng Vôi, sau đó học trường Trung học Thăng Long, Hà Nội.
Nguyễn Đình Phúc nguyên là học sinh khóa dự bị Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Năm 1943, ông vẽ bức tranh sơn dầu “Chú bé thổi sáo” trưng bày tại Triển lãm Duy nhất (Salon Unique 43), được trao giải nhất kèm thêm tiền thưởng 500 đồng Đông Dương (thời bấy giờ là 3 đồng 1 tạ gạo).
Năm 1946, tại Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc đầu tiên của Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, ông có bức “Trong và sáng” cũng được giải thưởng và được Nhà nước mua.
Ngoài hội họa, ông say mê âm nhạc. Ông học nhạc do thầy người Nga dạy, chơi trong dàn nhạc Hà Nội lúc bấy giờ. Năm 1942, ông đã tham gia ban nhạc A.B.C. – một ban nhạc có tư tưởng tiến bộ. Ban nhạc đã đi diễn khắp nơi trong nước từ Vinh, Huế, Nha Trang đến Đà Lạt, Sài Gòn, lấy tiền làm từ thiện.
Năm 1944, ông đã viết hai nhạc phẩm nổi tiếng “Lời du tử” và “Cô lái đò”, lời thơ Nguyễn Bính.
Ca khúc "Lời du tử" ra đời trong khoảnh khắc tha hương, in đậm dấu ấn tâm hồn của thế hệ thanh niên trí thức trước cách mạng, luôn cô đơn, khao khát những chân trời: "Chiều nay biết về nơi đâu? Dừng chân ta ngắm cảnh bao la sầu.
Âm hưởng của "Bình ca" được tiếp nối đầy hân hoan, làm thành "Chiến sỹ sông Lô", "Hữu ngạn sông Thao"… thời kháng chiến chống Pháp, "Nhớ anh giải phóng quân", "Cùng nhau đi đầu quân", "Bô lão chúng ta còn dẻo dai"… thời kháng chiến chống Mỹ. Từ đó, đến "Nhớ quê hương", và đặc biệt, với "Tiếng đàn bầu" (phổ thơ Lữ Giang) là sự hợp thành của bao cung bậc cảm xúc, da diết, đau đáu niềm yêu con người, yêu tâm hồn dân tộc, "Cung thanh là tiếng mẹ/ Cung trầm là giọng cha"...
Lặng lẽ sáng tạo trong niềm đam mê không ngừng nghỉ là một đặc tính của người nghệ sỹ đa tài Nguyễn Đình Phúc. Trong gia tài hàng trăm tác phẩm thanh nhạc và khí nhạc, nhiều tác phẩm chưa được công bố, chưa được dàn dựng. Nhiều ca khúc làm nên tên tuổi của các ca sỹ.
Do có tư tưởng tiến bộ, Nguyễn Đình Phúc đã được tiếp xúc với cách mạng. Tháng 4/1945, ông được giao làm đạo diễn vở kịch thơ “Nợ nước thù nhà” để tuyên truyền tư tưởng yêu nước và lấy tiền góp vào quỹ cứu đói cho đồng bào Bắc Bộ.
Sau khi nghe tiếng súng chống Pháp, Quách Phong cùng với các chiến sĩ đã rời thủ đô để tham gia kháng chiến ở Việt Bắc. Năm 1947, ông viết bài trường ca "Chiến thắng sông Lô", mặc dù ông đã trở thành thương binh và trong hồ sơ bệnh án ghi nhận ông chỉ còn một lá phổi và một vết mổ sau lưng sâu hơn chục cm. Ngoài ra, ông cũng là người đầu tiên viết nhạc cho điện ảnh, và tác phẩm của ông đã xuất hiện trong các phim như "Chung một dòng sông" và "Công trình thủy lợi Bắc Hưng Hải".
Năm 1952, Nguyễn Đình Phúc được Nhà nước cử sang Pháp với nhiệm vụ phụ trách phong trào Việt kiều ở Pháp, như tổ chức mít tinh phản đối chính quyền Pháp mang quân sang đánh Việt Nam. Một buổi sáng tháng 12/1952, ông đã một tổ chức cuộc mít tinh đông tới 500 người, đang đi biểu tình thì bị cảnh sát Pháp buộc giải tán và bắt đi một số người để lấy cung, giữ trong 24 giờ rồi thả. Ông đã nhanh chân trốn thoát.
Khi về nước, Nguyễn Đình Phúc tiếp tục tham gia các hoạt động văn nghệ như triển lãm tranh, tổ chức các buổi hòa nhạc và sáng tác các bản nhạc. Nổi tiếng nhất là bản nhạc “Tiếng đàn bầu” phổ thơ Lữ Giang. Bản nhạc du dương trầm bổng, âm thanh thánh thót, ai nghe cũng phải ca ngợi thật là tuyệt tác.
Ở tuổi già, trong ngôi nhà 13 phố Hàng Buồm, ông vẫn cầm bút vẽ chân dung các nghệ sĩ cùng thời với ông.
Tết đến hai ông bà lại đến thăm người bạn thân nhất là họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm. Ông mang theo cặp bánh chưng vừa là chúc Tết vừa là mừng tuổi, không phải một lần, mà nhiều lần (lúc ông Nghiêm còn sống một mình, chưa làm bạn với Thu Giang).
Nguyễn Đình Phúc từng là học trò của đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ngày 24 tháng 6 năm 1989, Võ Nguyên Giáp cùng phu nhân Đặng Bích Hà và trợ lý đến nhà Nguyễn Đình Phúc mà không báo trước, không dẹp đường, không có hộ tống.Trong cuộc gặp gỡ hôm ấy, sau khi xem bộ sưu tập của ông, đặc biệt là chứng kiến gia cảnh nghèo khó, Võ Nguyên Giáp đã ghi dòng lưu bút tặng người học trò ngay phía sau bức họa chân dung mà Nguyễn Đình Phúc vẽ về ông.
Nguyễn Đình Phúc là người đức độ, quý mến bạn bè. Ông có tặng tôi cuốn sách song ngữ tiếng Việt và tiếng Lào do ông chủ biên: “Nền văn hóa của đất nước Lào”. Vì có một thời ông là chuyên gia cho Bộ Văn hóa Lào nên ông rất thông thạo tiếng Lào.
Tác phẩm tiêu biểu:
Chân dung nhà văn Nguyễn Tuân
Chân dung họa sĩ Nguyễn Gia Trí
Chân dung họa sĩ Dương Bích Liên
Chân dung họa sĩ Trần Văn Cẩn
0 Nhận xét