Xuất thân là con trai của một nhiếp ảnh gia tài danh ở miền Nam vào những năm năm mươi, sáu mươi của thế kỷ XX. Đỗ Quang Em ngay từ nhỏ đã được cha dìu dắt từng bước đi vào cung đường nghệ thuật ấy. Nhưng, chẳng mấy ai ngờ được, khi ông tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật cũng chính là lúc ông đóng cửa tiệm ảnh của cha để chuyên tâm đi theo con đường cầm cọ. Ông đã lựa chọn cho bản thân mình một tôn chỉ rất riêng là phải vẽ cho thực hết mức có thể, đánh đổi bằng thời giờ, đánh đổi bằng sự tinh tế và chi li tỉ mỉ trong từng chi tiết nhỏ.
Có thể thấy, xuất phát điểm của Đỗ Quang Em là một tiệm chụp ảnh trứ danh thuở bấy giờ, một điều kiện mà không phải cứ mơ là thấy, muốn là được. Nhưng oái oăm thay, ông từ chối đi con đường ấy để chọn lựa một con đường đi giật lùi về dĩ vãng, để làm cái công việc mà tưởng như nó chỉ có thể tồn tại khi máy ảnh và kỹ thuật nhiếp ảnh chưa ra đời. Một chọn lựa rất mạo hiểm, nó hoàn toàn có thể trở nên là một việc làm thừa thãi khi kỹ thuật nhiếp ảnh ngày một phát triển. Nhưng ở một mặt khác, nó cũng có thể là con đường dẫn đến vinh quang. Khi hầu hết mọi người từ chối đi trên một con đường nào đó thì người dấn thân rất có khả năng sẽ trở thành độc tôn từ bước đi độc bộ độc hành của mình.
Đỗ Quang Em đã chọn lối vẽ chân thực như một lập trường nghệ thuật vừa cứng nhắc vừa mạnh mẽ, để người nghệ sĩ bộc lộ tài năng một cách không thể lấp liếm giả dối, vẽ cho thực cho giống, cũng tức là vẽ thực, tuyệt đối không thể hí hoáy nguệch ngoạch dăm ba đường cọ bê bết màu rồi tán cho cao siêu. Và Đỗ Quang Em đã thành công rực rỡ trên cung đường ấy, cung đường chân thực trên từng nét vẽ.
Đỗ Quang Em là một họa sĩ đặc biệt, trong suốt nửa thế kỷ sự nghiệp, ông tập trung chủ yếu vào vẽ chân dung vợ con, tự họa và một số đồ vật dân dã của người Việt. Mặc dù vậy, tác phẩm của ông vẫn thu hút sự quan tâm của giới sưu tập quốc tế. Ví dụ, vào năm 1995, bức tranh "Ấm và tách trà" của ông được bán với giá 50.000 USD tại phòng tranh Galerie La Vong ở Hồng Kông, giúp ông trở thành họa sĩ Việt Nam có tác phẩm bán với giá cao nhất.
Ngoài ra, ông cũng đã tổ chức nhiều triển lãm chung và cá nhân, bao gồm triển lãm tranh sơn dầu và lụa của bốn họa sĩ tại TP.HCM vào năm 1991, triển lãm New Space của các họa sĩ Việt Nam và Singapore vào năm 1993, cùng với 36 tác phẩm mới được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh vào năm 1994.
Đỗ Quang Em được đánh giá là một “người đặt để ánh sáng một cách quyền uy”, với những ai đã từng xem qua tranh của Đỗ Quang Em, có thể nhìn thấy lối xử lý sự phân hoá sáng tối trong hầu hết tác phẩm của Đỗ Quang Em chính là chỗ làm nên "bản sắc", tạo điểm nhấn phong cách khó trùng lắp ở con người nghệ sĩ của ông. Cá tính nghệ sĩ và cá tính làm người của Đỗ Quang Em hòa quyện lại rồi dàn trải trên vuông vải, tạo thành cái uy trên nét bút đi thẳng vào lòng người mà ta bắt gặp ở từng tác phẩm của ông.
Thưởng ngoạn tranh Đỗ Quang Em, ta thấy ngay nghệ thuật của ông không đòi hỏi nhiều về trí tưởng tượng, nhưng đòi hỏi phải có sự công phu khổ luyện ý chí kiên trì bền bỉ dài lâu để có được một kỹ năng vượt trội ở tầm bậc thầy. Đồng thời ta có cảm giác hình như tác giả rất yêu thích nghệ thuật sân khấu cải lương.
Những tác phẩm của họa sĩ Đỗ Quang Em gợi lên cảm xúc lắng đọng chìm sâu trong sự thâm trầm, gợi nên trong ta những rung động của nội tâm tĩnh lặng, phơi lộ những khát khao thầm kín đời thường của cuộc sống con người. Ông nhìn ra vẻ đẹp mơ hồ trừu tượng trữ tình siêu hình tĩnh lặng vô ngôn của ánh sáng trong bóng tối màn đêm và ánh sáng chính là vị thần đã làm nên vẻ đẹp kỳ diệu cho thế giới này. Bất kể mọi vật thể khi được lăng kính của ánh sáng chiếu dọi đều có thể trở nên huyền ảo huy hàng tráng lệ. Điều hệ trọng là chúng ta điều chế ánh sáng ra sao để một vật thể có thể trở nên có vẻ đẹp bí ẩn và tuyệt mỹ. Bóng tối là người bạn thân thiết của ông, đã tri ân ông. Ánh sáng ẩn hiện hư ảo như người bạn tình say đắm luôn thủ thỉ tâm tình với ông… Một giai điệu bí ẩn nào đó của trực giác đã giúp ông phát hiện ra vẻ đẹp của những dòng ánh sáng mộng du hư ảo cộng hưởng với nguồn ánh sáng bí ẩn trong sâu thẳm nội tâm của ông …Ông đưa chút ánh sáng nhỏ nhoi của ngọn đèn dò tìm cái đẹp trong bóng tối màn đêm, và ông đã tìm thấy …Ông đã chiết xuất tinh lọc ánh sáng và bóng tối để làm nên một thứ rượu tinh hoa quý hiếm trở thành những kiệt tác của cuộc đời ông và của nhân thế – đó có phải là đặc tính vượt trội của tâm hồn trí tuệ ông.
Họa sĩ Đỗ Quang Em vừa giã từ cuộc đời nhưng dòng tranh cực thực còn vô tình ở lại, trong một chừng mực nào đó ông đã hiện hữu như một dấu ấn đậm nét trong lịch sử hội họa Việt Nam, mà chắc rằng nhiều năm sau nữa người ta vẫn còn nhắc đến tên ông bằng tất cả sự kính vì.
Rộng hơn nữa, ngang qua con đường hội họa, Đỗ Quang Em cũng đã lưu dấu ấn của mình lên dòng chảy lịch sử văn hóa của đất nước này bằng chỉ bằng hai nét chấm phá, có lẽ khả dĩ được kết tinh gói gọn trong hai cụm từ “chân thực” và “phân minh”. Và ta có thể hiểu hai cụm từ ấy đồng thời trong ý nghĩa mô tả một đời sống, một nhân cách cá nhân, lẫn trong ý nghĩa khắc hoạ chân dung một phong cách, một nhân cách nghệ thuật.
0 Nhận xét