Họa sĩ Vũ Giáng Hương là con gái của nhà văn Vũ Ngọc Phan và nhà thơ Hằng Phương, lớn lên trong một gia đình có truyền thống văn chương trong “Vũ Gia Trang” với cảnh thiên nhiên tươi đẹp của làng Thái Hà. Bà có nhiều năm sinh sống, hoạt động Mỹ thuật và thành danh tại Hà Nội.
Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, bà theo gia đình vào Thanh Hóa, vùng tự do của Liên khu IV. Vào tuổi thanh niên, bà làm thủ quỹ ở Xưởng giấy Đồng Minh. Do có năng khiếu Mỹ thuật, năm 1950, Vũ Giáng Hương theo học Mỹ thuật tại Phân trường Mỹ thuật Khu 4 với những người thày đầu tiên là họa sĩ Nguyễn Sỹ Ngọc và họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ. Sang đầu năm 1952, Vũ Giáng Hương lên Việt Bắc để thi vào trường Mỹ thuật kháng chiến, nhưng do trường tạm dừng tuyển sinh nên bà theo học lớp Mỹ thuật ngắn hạn của trường lúc đó đóng ở Tuyên Quang với những người thầy là họa sĩ Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn và Nguyễn Tư Nghiêm. Năm 1953, trường tạm dừng việc đào tạo, bà được đưa về công tác tại ngành Văn nghệ Trung ương nhưng bà đã xin đi tham gia công tác giảm tô, cải cách ruộng đất từ tháng 10/1953 đến tháng 7/1954.
Hòa bình lập lại, Vũ Giáng Hương về Thủ đô và theo học tại trường Mỹ thuật Việt Nam từ năm 1955 đến năm 1957, khóa học mang tên họa sĩ Tô Ngọc Vân – khóa học tập hợp nhiều sinh viên đã từng làm công tác Mỹ thuật trong kháng chiến. Ngay trong thời gian học tập, bà đã có tác phẩm “Áo mới” – bột màu; hai bức tranh khắc gỗ đen trắng và khắc gỗ màu “Chùa Thầy”; “Lớp mẫu giáo”; “Đôi chim câu” tham dự Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc năm 1955. Sau khi tốt nghiệp khóa học, bà tiếp tục theo học Đại học khóa I (1957 – 1962) của trường và tốt nghiệp cùng với các họa sĩ: Nguyễn Thụ, Phạm Công Thành, Trọng Cát, Ngọc Thọ… Thời gian học Đại học, bà đã có tác phẩm lụa “Hợp tác xã đánh cá về”; “Thuyền về bờ Bắc”… tham gia Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc năm 1960. Tác phẩm “Hợp tác xã đánh cá về” được tặng Giải Ba và hiện lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Ngay từ thời còn là sinh viên, họa sĩ Vũ Giáng Hương đã được nhà trường bố trí giảng dạy hệ Trung học và hệ 7 năm nên sau khi tốt nghiệp, bà đã được giữ lại làm giảng viên của nhà trường.
Ngày 1/11/1966, bà được kết nạp vào Đảng cộng sản Việt Nam. Từ năm 1970, bà phụ trách hệ Trung học, năm 1977 được bổ nhiệm làm Phó hiệu trưởng trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội, nhưng bà vẫn tiếp tục giảng dạy ở chuyên khoa Lụa. Những phẩm chất tốt đẹp của bà đã mang lại cho học sinh, sinh viên sự hào hứng trong học tập và rèn luyện. Họa sĩ Vũ Giáng Hương đã bỏ nhiều công sức xây dựng nhà trường, đào tạo các thế hệ sinh viên và tiếp tục sáng tác không mệt mỏi. Nhiều sinh viên của bà nay đảm trách những cương vị lãnh đạo nhà trường hoặc tại các trường Mỹ thuật khác, nhiều người đã trở thành những họa sĩ có tên tuổi trong giới Mỹ thuật, được phong các danh hiệu Phó giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú.
Từ năm 1983 trở về sau, họa sĩ Vũ Giáng Hương đã có nhiều chuyến đi thực tế lên Tây Bắc, Việt Bắc, vùng biển Quảng Ninh, Hải Phòng… những cảm xúc về cuộc sống dựng xây đất nước, gia đình hạnh phúc sau chiến tranh đã cho bà những cảm xúc mới để sáng tác những tác phẩm có đề tài gần gũi với đời thường, của những người dân bình thường mà bà yêu mến. Các tác phẩm tranh lụa của thời kỳ này tiêu biểu như: “Nhà trẻ Tây Bắc”; “Máy xát gạo miền múi”; “Cô gái dân tộc Thái”; “Bếp lửa rừng chiều”; “Mùa gặt”; “Bản Thái mùa xuân”; “Bản Thái mùa Hạ”; “Bản Thái mùa Thu”; “Bản Thái mùa Đông”; “Hoa đào”; “Chiều về bản”…
Năm 1984, họa sĩ Vũ Giáng Hương chuyển công tác về Hội Mỹ thuật Việt Nam. Thời kỳ này, bà vẫn tiếp tục sáng tác tập trung vào các chủ đề gia đình, chất độc da cam, tĩnh vật bằng chất liệu acrylic. Ta có thể kể tới các tác phẩm: “Gia đình”; “Tây nguyên ngày ấy”; “Con đường anh đã đi”; “Cuộc chia ly năm xưa”; “Những người đã mất”; “Bé đi ngựa”; “Giấc mơ của bé”; “Phương Nga”; “Đến trường”; “Vườn ao nhà em”; “Tuổi học trò”; “Em gái”; “Em bé chăn ngỗng”; “Chân dung cháu gái”; “Tốp ca măng non”; “Lớp vẽ của em”; “Mẹ con Hoàng Hoa”; “Vườn nhà tôi”; “Những đứa trẻ lang thang”; “Ký ức chiến tranh”; “Hòa bình cho tuổi thơ”; “Nạn nhân chất độc da cam”…
Năm 2007, họa sĩ Vũ Giáng Hương đã cho in cuốn sách “Vũ Giáng Hương – Tuyển tập tranh ký họa từ năm 1956 đến năm 2004” và tập tranh sáng tác trên các chất liệu khắc gỗ, lụa, sơn dầu, acrylic…
Vào tuổi 70, mặc dù được hội viên tín nhiệm bà vẫn kiên quyết xin thôi công tác ở Hội Mỹ thuật Việt Nam, tuy nhiên Trung ương vẫn yêu cầu bà tham gia công tác tại Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam với tư cách Phó chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam từ năm 1995 – 2004 và Chủ tịch kiêm Bí thư Đảng đoàn Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam từ tháng 4/2004 đến 2010.
Vào ngày 20 tháng 8 năm 2011, khi đoàn công tác của Hội Mỹ thuật Việt Nam đang tham dự Lễ khai mạc Triển lãm Mỹ thuật khu vực Bắc miền Trung lần thứ 16 tại Quảng Bình, họ đã nhận được tin buồn về việc Phó Giáo sư, Nhà giáo Ưu tú và Họa sĩ Vũ Giáng Hương đã qua đời đột ngột vào lúc 3 giờ sáng. Các đại biểu và các họa sĩ tham gia lễ khai mạc đã rất tiếc nuối và dành một phút im lặng để tưởng niệm bà.
Vào ngày 25/8/2011, lễ tang của bà đã được tổ chức tôn trọng với nghi thức do Nhà nước chỉ định tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng, địa chỉ số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội.
0 Nhận xét